Mantra 42
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni (yaviṣṭha, svadhāvat)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (ṛgvedic-style diction), though transmitted here as yajus usage.
Samhita Patha (Devanagari)
बोधा॑ मे अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मᳪहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑ष्टे त॒न्वं॒ वन्दे अग्ने
Transliteration
bódhā me asyá vácaso yaviṣṭha máṃhiṣṭhasya prábhṛtasya svadhāvaḥ | pī́yati tvo ánu tvo gṛṇāti vandā́rus te tanvàṃ vánde agne ||
Translation
يا أغني، أيّها الأحدث، تنبّه لكلامي هذا—(كلام) الأجزل عطاءً، المُقدَّم على وجهه، يا ذا القوّة الكامنة (سْفَدْها). إنّه يشرب منك، وبعدك يُنشِد التسبيح. العابد—وهو جسدك بعينه—أعبده، يا أغني.
Padapatha (Word Analysis)
बोधाः । मे । अस्य । वचसः । यविष्ठ । मंहिष्ठस्य । प्रभृतस्य । स्वधावः । पीयति । त्वः । अनु । त्वः । गृणाति । वन्दारुः । ते । तन्वम् । वन्दे । अग्ने
Word by Word
बोधाःknow/understand (you)!
बोधाः:
—
TypeVerb
Root√बुध्
मेto/for me; of me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootइदम्
वचसःof the utterance/word
वचसः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवचस्
यविष्ठO youngest/most youthful
यविष्ठ:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootयविष्ठ (युवा-तम) / यविष्ठ-
महिष्ठस्यof the greatest
महिष्ठस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootमहिष्ठ (महान्-तम)
प्रभृतस्यof what is brought forth/produced
प्रभृतस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeParticiple/Adjective
Rootप्र-√भृ (प्रभृत) / प्रभृत-
स्वधावःO possessor of svadhā (innate power/food-offering)
स्वधावः:
Sambodhana
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Rootस्वधावन्
पीयतिdrinks
पीयति:
—
TypeVerb
Root√पा (पी)
त्वःyou (as object)/thee
त्वः:
Karma (with पीयति)
TypePronoun
Rootत्वद्
अनुafter, along, in accordance
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
त्वःyou/thee
त्वः:
Karma (with गृणाति)
TypePronoun
Rootत्वद्
गृणातिpraises/sings
गृणाति:
—
TypeVerb
Root√गॄ (गृण्)
वन्दारुःthe worshipper/praiser
वन्दारुः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवन्दारु
तेof you/your
ते:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्
तन्वम्body/person
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू
वन्देI worship/I praise
वन्दे:
—
TypeVerb
Root√वन्द्
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि
Entities Mentioned
A
Agni (Yaviṣṭha, Svadhāvat)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes