Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 103
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi as per anukramaṇī uncertain for this isolated citation)
Devata: Pṛthivī and Agni (Earth addressed; Agni as operative recipient)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (as transmitted in VS prose-verse liturgical style; exact metrical classification uncertain without full pada-count verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒भ्या व॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । व॒पां ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो अ॑रोहत्
Transliteration
a̱bhyā́ vartasva pṛthivi yajñéna páyasā sahá | vapā́ṃ te agnír iṣitó a̱rohat ||
Translation
أقبِلي إلى هنا، أيتها الأرض، مع اليَجْنَة (التضحية)، ومع العصارة الشبيهة باللبن؛ فإنَّ أغني، حين أُثيرَ ودُفِع، قد صَعِدَ لأجلكِ إلى الفَابَا (الثَّرْب/الأومِنْتُم).
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । आ । व॑र्तस्व । पृ॒थि॒वि । य॒ज्ञेन॑ । पय॑सा । स॒ह । व॒पाम् । ते॒ । अ॒ग्निः । इ॒षि॒तः । अ॒रो॒ह॒त् ।
Word by Word
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
आunto, back, completely
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वर्तस्वturn (thyself), return
वर्तस्व:
—
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तते) / √वृत्त्
पृथिविO Earth
पृथिवि:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिकम्)
यज्ञेनwith/through the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिकम्)
पयसाwith milk, with sap
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिकम्)
सहtogether with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
वपाम्the omentum (fat/offering)
वपाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवपा (प्रातिपदिकम्)
तेthy, your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिकम्)
इषितःimpelled, urged
इषितः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Root√इष् (प्रेरणे) → इषित (कृदन्त)
अरोहत्mounted, rose up, ascended
अरोहत्:
—
TypeVerb
Root√रुह् (आरोहणे)
Entities Mentioned
P
Pṛthivī (Earth)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary