Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 28

योगप्रकारनिर्णयः

Classification and Definition of Yoga

मध्यमस्तु द्विरुद्धातश्चतुर्विंशतिमात्रकः । उत्तमस्तु त्रिरुद्धातः षड्विंशन्मात्रकः परः

madhyamastu dviruddhātaścaturviṃśatimātrakaḥ | uttamastu triruddhātaḥ ṣaḍviṃśanmātrakaḥ paraḥ

أما الصورة «المتوسطة» فتتولّد بمضاعفة المقدار الأساس، ولها أربعٌ وعشرون ماترا. وأما الصورة «العليا» فتتولّد بتثليث ذلك المقدار، وهي الأرفع، وتتكوّن من ستٍّ وعشرين ماترا.

मध्यमःthe middle (grade)
मध्यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
द्विःtwice
द्विः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विस् (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक-क्रियाविशेषण (twice)
उद्धातःretained/held
उद्धातः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + धा (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; √धा (धारणे) with उद्-; अर्थः: 'raised/held up' (here: held/retained)
चतुर्विंशति-मात्रकःhaving twenty-four mātrās
चतुर्विंशति-मात्रकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्विंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + मात्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्विगु-समासः (चतुर्विंशतिः मात्राः यस्य)
उत्तमःthe best (grade)
उत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक-क्रियाविशेषण (thrice)
उद्धातःretained/held
उद्धातः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + धा (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
षड्विंशन्-मात्रकःhaving twenty-six mātrās
षड्विंशन्-मात्रकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषड्विंशन् (संख्या-प्रातिपदिक) + मात्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्विगु-समासः (षड्विंशतिः मात्राः यस्य)
परःhigher/superior
परः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Sthala Purana: Not applicable; continues the technical enumeration of mātrā-based gradations (madhyama/uttama) in yogic regulation.

Significance: Emphasizes graded sādhana (krama): increasing measures refine prāṇa-control and mental one-pointedness, aiding the soul’s (paśu) movement toward release from pāśa.

S
Shiva

FAQs

It teaches graded refinement in sādhana: as the practitioner’s steadiness increases, the mantra’s measured recitation (mātrā) is expanded from a basic form to higher forms, supporting deeper concentration on Pati (Shiva) and loosening the bonds (pāśa) of distraction.

Measured japa is a disciplined way to worship Saguna Shiva—often alongside Linga-upāsanā—so the mind remains fixed on Shiva’s name/form with rhythm and clarity, which in Shaiva Siddhanta becomes a support for inner purification and eventual ascent toward the transcendent (para).

Practice mantra-japa with accurate mātrā (timed syllabic measure), progressing from a basic count to doubled and tripled forms as capacity grows; this is best done with steady breath, a calm seat, and focused attention on Shiva.