Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 9

मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः

Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters

Devanagari script

चतस्रो विंशतिः कन्या दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः । श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिः पुष्टिस्तुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । बुद्धिर्लज्जा वपुः शांतिस्सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

Transliteration

catasro viṃśatiḥ kanyā dakṣastvajanayatprabhuḥ | śraddhā lakṣmīrdhṛtiḥ puṣṭistuṣṭirmedhā kriyā tathā | buddhirlajjā vapuḥ śāṃtissiddhiḥ kīrtistrayodaśī

Translation

أنجب السيّد دَكشا أربعًا وعشرين ابنة—شْرَدّها (الإيمان)، لَكشمي (النعمة)، دْهْرِتي (الثبات)، بوشْتي (الغذاء)، تُشْتي (القناعة)، مِدْها (الذكاء)، وكْرِيا (العمل القويم)؛ وكذلك بُدّهي (البصيرة)، لَجّا (الحياء)، فَپُه (البهاء)، شانتي (السلام)، سِدّهي (التحقّق)، وكيرتي (حُسن الصيت)—وهؤلاء ثلاث عشرة ذُكِرن هنا.

Word by Word

• चतस्रः: four
• चतस्रः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; numeral adjective; Nominative plural feminine

• विंशतिः: twenty
• विंशतिः: Viśeṣaṇa (विशेषण/संख्या)
• Type: Noun
• Root: विंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; numeral noun; Nominative singular feminine

• कन्याः: daughters
• कन्याः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural feminine

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular masculine

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्यय; particle ‘but/indeed’

• अजनयत्: begot, produced
• अजनयत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative/denominative sense ‘begot/produced’

• प्रभुः: the lord
• प्रभुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to दक्षः; Nominative singular

• श्रद्धा: Śraddhā
• श्रद्धा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• लक्ष्मीः: Lakṣmī
• लक्ष्मीः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• धृतिः: Dhṛti
• धृतिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• पुष्टिः: Puṣṭi
• पुष्टिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• तुष्टिः: Tuṣṭi
• तुष्टिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• मेधा: Medhā
• मेधा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• क्रिया: Kriyā
• क्रिया: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चय-अव्यय; adverb ‘thus/also’

• बुद्धिः: Buddhi
• बुद्धिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• लज्जा: Lajjā
• लज्जा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लज्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• वपुः: Vapus
• वपुः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular neuter

• शान्तिः: Śānti
• शान्तिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• सिद्धिः: Siddhi
• सिद्धिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• कीर्तिः: Kīrti
• कीर्तिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• त्रयोदशी: the thirteenth
• त्रयोदशी: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रयोदश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ordinal adjective ‘thirteenth’ (as name/epithet)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shakti Dimension

Role: nurturing

Cosmic Context

Cosmic Event: emanation of dharma-guṇa personifications as supports of social-cosmic stability

Characters & Entities

• Daksha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

By listing Dakṣa’s daughters as personified virtues (faith, peace, discernment, contentment, etc.), the text presents inner qualities that sustain dharma; in a Shaiva Siddhanta lens, such purification of the pashu (individual soul) prepares it for Shiva’s grace (pati-anugraha) and steady progress toward moksha.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship in the Shiva Purana is sustained by śraddhā (faith), kriyā (right ritual action), buddhi (discernment), and śānti (inner peace); this verse names those very supports, implying that outer worship becomes fruitful when these inner virtues are cultivated.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to pair daily Shiva-puja with cultivation of these virtues—japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) for śraddhā and śānti, and disciplined kriyā such as Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrāksha observances to stabilize dhṛti (steadfastness).