Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

देवस्तुतिः—शिवस्य परब्रह्मत्वं, मायाशक्तिः, कर्मफलप्रदातृत्वं च

Devas’ Hymn: Śiva as Parabrahman, Māyā-Śakti, and Giver of Karmic Fruits

तत्पुरुषाय नाथाय पुराणपुरुषाय च । पुरुषार्थप्रदानाय व्रतिने परमेष्ठिने

tatpuruṣāya nāthāya purāṇapuruṣāya ca | puruṣārthapradānāya vratine parameṣṭhine

السجود لتَتْبُورُوشَا (Tatpuruṣa)، السيد والناصر، الإنسان الأزليّ. السجود لمن يمنح مقاصد الحياة الأربعة للإنسان، الثابت في النذور والرياضات المقدسة (vrata)، وهو الحاكم الأعلى، البارامِشْثِين.

तत्पुरुषायto Tatpuruṣa
तत्पुरुषाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootतत् + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—तत् (विशेषण) + पुरुषः → तत्पुरुष (विशेष-नाम)
नाथायto the Lord
नाथाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन
पुराणपुरुषायto the ancient Person
पुराणपुरुषाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootपुराण + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—पुराणः पुरुषः (विशेषण-विशेष्यभावः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पुरुषार्थप्रदानायto the bestower of human aims
पुरुषार्थप्रदानाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ + प्रदान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—पुरुषार्थस्य प्रदानम् (giver/bestowal) → पुरुषार्थप्रदान
व्रतिनेto the vow-observer
व्रतिने:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootव्रतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (possessor of vow)
परमेष्ठिनेto Parameṣṭhin (the highest enthroned)
परमेष्ठिने:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootपरमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त; विशेष-नाम

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya, presenting a hymn of praise within the Sati Khanda context)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Tatpuruṣa

Mantra: तत्पुरुषाय नाथाय पुराणपुरुषाय च । पुरुषार्थप्रदानाय व्रतिने परमेष्ठिने

Type: stotra

Role: teaching

Offering: dipa

S
Shiva

FAQs

The verse identifies Shiva as the Supreme Pati (Lord) who governs and fulfills the puruṣārthas—culminating in mokṣa—showing that worldly aims find their highest completion when offered back to the Lord through devotion and right discipline.

By praising Shiva as Nātha and Purāṇa-Puruṣa, the verse supports saguna worship—approaching the transcendent Lord through a tangible focus like the Śiva-liṅga—while remembering that the form points to the Supreme Reality beyond form.

It highlights vrata (sacred observance): keep a Shiva-vrata (such as Mahāśivarātri fasting), chant the Panchākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya,” and maintain disciplined worship with purity and steadiness.