Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

नारद–हिमालयसंवादवर्णनम्

Nārada and Himālaya: Discourse on Pārvatī’s Signs and Destiny

शिवाकर्ण्यवचस्ते हि तादृशं जगदम्बिका । लक्षणैस्तं शिवं मत्त्वा जहर्षाति मुने हृदि

śivākarṇyavacaste hi tādṛśaṃ jagadambikā | lakṣaṇaistaṃ śivaṃ mattvā jaharṣāti mune hṛdi

فلما سمعت كلمات شيفا تلك، صارت أمُّ العالم على ذلك الحال؛ وإذ عرفت بالعلامات أنه هو شيفا حقًّا، ابتهج قلبها، أيها الحكيم.

śivaof Śiva
śiva:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootśiva (शिव प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी) Singular (एकवचन) used as first member in compound-like sequence
ākarṇyahaving heard
ākarṇya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootā-karṇ (आ+कर्ण् धातु)
FormLyap-pratyaya absolutive/gerund (ल्यप्), having heard; avyaya-kriyā (अव्ययक्रिया)
vacaḥwords
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (वचस् प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया) Singular (एकवचन)
teyour/of you
te:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (षष्ठी) Singular (एकवचन)
hiindeed
hi:
Prayojaka-nipāta (निपातार्थः)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic ‘indeed’
tādṛśamsuch (of that kind)
tādṛśam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottādṛśa (तादृश प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया) Singular (एकवचन), qualifying an implied ‘thing/matter’
jagad-ambikāJagadambikā (Mother of the world)
jagad-ambikā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat (जगत् प्रातिपदिक) + ambikā (अम्बिका प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘mother of the world’; Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
lakṣaṇaiḥby signs/marks
lakṣaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootlakṣaṇa (लक्षण प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
tamhim/that one
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया) Singular (एकवचन)
śivamŚiva
śivam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (शिव प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया) Singular (एकवचन); in apposition to tam
mattvāhaving understood/considered
mattvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootman (मन् धातु)
FormKtvā-pratyaya absolutive (क्त्वान्त), having considered; avyaya-kriyā (अव्ययक्रिया)
jaharṣarejoiced
jaharṣa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothṛṣ (हृष् धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष) Singular (एकवचन), parasmaipada
atigreatly
ati:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootati (अव्यय/उपसर्ग)
FormPreverb/adverb (उपसर्ग/अव्यय) intensifier ‘exceedingly’; used adverbially with verb
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (मुनि प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन) Singular (एकवचन)
hṛdiin (her) heart
hṛdi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (हृद् प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी) Singular (एकवचन)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Sthala Purana: This verse marks inner recognition: Pārvatī, hearing the description, identifies the ‘signs’ of Śiva and rejoices—an internal ‘darśana’ rather than a site-specific liṅga manifestation.

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

S
Shiva
P
Parvati

FAQs

It highlights inner recognition (pratyabhijñā-like certainty) born of devotion: the Goddess identifies Śiva through divine marks and experiences heartfelt joy—an indicator of grace and right discernment in the Shaiva path.

The verse emphasizes recognizing Śiva through “lakṣaṇas” (signs/attributes), aligning with Saguna devotion where the devotee perceives Śiva’s presence through sacred forms, marks, and auspicious characteristics—foundational to Linga-centered worship in the Shiva Purana.

A practical takeaway is dhyāna with lakṣaṇa-smaraṇa: meditate on Śiva’s auspicious attributes while repeating the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”), cultivating inner certainty and devotional joy.