Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 43

कामभस्म-प्रार्थना: रत्याः शङ्करं प्रति विनयः / Rati’s Supplication to Śaṅkara regarding Kāma’s Ashes

Devanagari script

विष्ण्वाद्यास्तेऽखिलास्तात प्राप्याज्ञाम्परमेशितुः । अतिहृष्टाः प्रसन्नास्याः स्वस्थानञ्जग्मुरादृताः

Transliteration

viṣṇvādyāste'khilāstāta prāpyājñāmparameśituḥ | atihṛṣṭāḥ prasannāsyāḥ svasthānañjagmurādṛtāḥ

Translation

يا حبيب، إنهم جميعًا—فيشنو وسائرهم—لما نالوا أمر الباراميشڤرا، غمرتهم فرحة عظيمة، وأشرقت وجوههم بالرضا، ثم انصرفوا بخشوعٍ وتوقير إلى مساكنهم الخاصة.

Word by Word

• विष्णु-आद्याः: Viṣṇu and others
• विष्णु-आद्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (आदि-शब्देन सह) — 'Viṣṇu and others'

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• अखिलाः: all
• अखिलाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (ते इत्यस्य)

• तात: O dear (father/son)
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; संबोधन-पदम्

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभावः; 'having obtained'

• आज्ञाम्: command, order
• आज्ञाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• परम-ईशितुः: of the supreme lord
• परम-ईशितुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईशितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (परम-ईशितृ)

• अति-हृष्टाः: very delighted
• अति-हृष्टाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृष् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (ते)

• प्रसन्न-आस्याः: with cheerful faces
• प्रसन्न-आस्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहि-समासः — 'whose faces are cheerful'

• स्व-स्थानम्: their own place
• स्व-स्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/Parokṣa), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• आदृताः: honoured, respectfully
• आदृताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-√दृ (धातु) → आदृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (ते) — 'honoured/respected'

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

Characters & Entities

• Shiva
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Shiva as Parameśvara whose ājñā sustains dharma and cosmic order; even exalted deities act in harmony by receiving and honoring his directive.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By calling Shiva “Parameśvara,” the verse supports Saguna devotion—approaching the Lord as the personal sovereign who grants permission, guidance, and grace to all beings, including Vishnu.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is ājñā-śraddhā—daily worship with obedience and reverence: offer bilva and water to the Shiva-linga while mentally surrendering actions to Shiva (e.g., with “Om Namaḥ Śivāya”).