Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Uṣas (Dawn) revealing light and opening the rite, leading into Indra’s arrival for Soma

Rishi: Unspecified in input (requires concordance lookup)
Devata: Aśvins
Chandas: Unspecified in input (requires Rigveda concordance)

इमा उ वां दिविष्टय उस्रा हवन्ते अश्विना अयं वामह्वे ऽवसे शचीवसू विशंविशं हि गच्छथः

imā u vāṃ diviṣṭaya usrā havante aśvinā ayaṃ vāmahve 'vase śacīvasū viśaṃviśaṃ hi gacchathaḥ

imā́ u vāṃ diviṣṭáya usrā́ havante aśvinā | ayáṃ vā́m ahvé ’váse śacīvasū | viśáṃ-viśaṃ hí gácchathaḥ3

هذه الأشعّةُ الحمراءُ المقيمةُ في السماء تدعوكما، يا أَشْوِنَين؛ وأنا أيضًا أدعوكما للغوث، يا شَچِيفاسُو، يا صاحبي القوّةِ والغِنى؛ فإنكما تمضيان بالعون إلى كلِّ قبيلةٍ، إلى كلِّ مسكن.

imāḥ | u | vām | divi-ṣṭayaḥ | usrāḥ | havante | aśvinā | ayam | vām | ahve | avase | śacī-vasū | viśam-viśam | hi | gacchathaḥ

इमाःthese (f.)
इमाः:
कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृपदम्) / विशेषणम्
TypePronoun/Adjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed / and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (हवन्ते—‘call of you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीया/षष्ठी-द्विवचन-रूप; एन्क्लिटिक)
दिविष्टयःheavenly maidens / women of the sky
दिविष्टयः:
कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootदिविष्टि (प्रातिपदिक)
उसराःdawn-bright / ruddy (maidens)
उसराः:
कर्तृ (दिविष्टयः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootउसर (प्रातिपदिक) / ‘उषस्’-सम्बद्ध
हवन्तेthey invoke / call
हवन्ते:
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/हवते) ‘to call, invoke’
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (आह्वे इत्यस्य कर्तृपदम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्you two
वाम्:
कर्म (आह्वे—whom he calls)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीया/षष्ठी-द्विवचन-रूप; एन्क्लिटिक)
आह्वेI invoke / call
आह्वे:
TypeVerb
Root√ह्वे उपसर्ग-आ (आह्वयति/आह्वयते) ‘to call to, invoke’
अवसेfor help / for protection
अवसे:
सम्प्रदान (for the sake of)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) ‘help, protection’
शचीवसूO (you) rich in power / mighty
शचीवसू:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootशचीवस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय—‘having śacī/ शक्ति’)
विशंविशम्each clan, clan after clan
विशंविशम्:
कर्म / अधिकरण-भाव (गच्छथः—‘to each clan/among clans’)
TypeNoun (reduplicated distributive)
Rootविश् (प्रातिपदिक) ‘clan, settlement’
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
गच्छथःyou two go / you two come
गच्छथः:
TypeVerb
Root√गम् ‘to go’

Aśvina (tune unspecified in input; requires gāna-prakaraṇa mapping)

{ "prastava": "(stobha prelude; gāna-dependent)", "udgitha": "imā́ u vāṃ diviṣṭáya usrā́ havante aśvinā", "pratihara": "ayáṃ vā́m ahvé ’váse śacīvasū", "upadrava": "viśáṃ-viśaṃ hí", "nidhana": "gácchathaḥ(3)", "structure_notes": "Keep the dual address clear; many traditions lightly ‘pair’ the melody around ‘aśvinā/śacīvasū’.", "singer_assignments": "Standard Sāman five-part distribution among prastotṛ/udgātṛ/pratihartṛ/all." }

{ "gloss_summary": "diviṣṭaya usrāḥ are dawn-rays; ‘viśaṃviśam’ indicates universal beneficence—Aśvins go to all peoples; the invocation is fit for general calling at savanas.", "ritual_interpretation": "Dawn-rays as heralds make this suitable at liminal ritual time; the chanter requests ‘avase’ (aid) as a sacrificial fruit.", "theological_insight": "Aśvins embody accessible grace—help that travels; universality is a divine mark.", "etymology_highlights": "usrāḥ ‘ruddy’ (dawn color); śacī ‘effective power/skill’; vasū ‘wealth/goods’; viś ‘settlement/tribe’." }