Rig Veda 8.59.6: Mandala 8, Sukta 59, Mantra 6

Sukta 8.59

Devata: Indra-Varuṇa (dual)

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (uncertain; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रावरुणा यदृषिभ्यो मनीषां वाचो मतिं श्रुतमदत्तमग्रे । यानि स्थानान्यसृजन्त धीरा यज्ञं तन्वानास्तपसाभ्यपश्यम् ॥

Transliteration

índrāvaruṇā yád ṛṣíbhyo manīṣā́ṃ vā́co matíṃ śrutám adattam ágre | yā́ni sthā́nāny asṛ́janta dhī́rā yajñáṃ tanvā́nās tápasā́bhy àpaśyam ||

Translation

يا إِندرا وَفارونا، حينَ في البِدايةِ أَعطيتما للرُّؤاةِ (ṛṣi) الفِكرَ المُلهَم، وعَقلَ الكَلِمَة، والسَّمْعَ الذي يَتَلَقّى—عِندَئِذٍ أَنْشَأَ الحُكَماءُ الثّابِتونَ المَنازِلَ (sthāna)؛ وإذ بَسَطوا اليَجْنَا (yajña)، رَأَوْا حَقيقَتَهُ بِتَپَسٍ باطِن.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रावरुणा: O Indra and Varuṇa
• इन्द्रावरुणा: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (समास)

• यत्: that which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋषिभ्यः: to the seers
• ऋषिभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• मनीषाम्: insight, inspired thought
• मनीषाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मनीषा (प्रातिपदिक)

• वाचः: of speech
• वाचः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• मतिम्: thought, intention
• मतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• श्रुतम्: heard (traditional/received)
• श्रुतम्: कर्म
• Type: Participle
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त, क्त)

• अदत्तम्: you two gave
• अदत्तम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) (अद्-आगमयुक्तः)

• अग्रे: at first, in the beginning
• अग्रे: अधिकारण
• Type: Indeclinable (adverbial locative)
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• यानि: which (things)
• यानि: कर्म (असृजन्त इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्थानानि: places, stations
• स्थानानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)

• असृजन्त: they created, they set in place
• असृजन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• धीराः: the wise (ones)
• धीराः: कर्तृ
• Type: Adjective (substantive)
• Root: धीरा (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• तन्वानाः: spreading/performing (it)
• तन्वानाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: तन् (धातु) → तन्वान (कृदन्त, शानच्; आत्मनेपद-प्रयोगः)

• तपसा: by austerity, by ardor
• तपसा: करण
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• अभ्यपश्यम्: he/one saw clearly, beheld
• अभ्यपश्यम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु) + अभि (उपसर्ग)