Rig Veda 8.41.6: Mandala 8, Sukta 41, Mantra 6

Sukta 8.41

Devata: Varuṇa (as central binder) with Trita as associated figure

Samhita Patha (Devanagari)

यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥

Transliteration

yasmin viśvāni kāvyā cakre nābhir iva śritā | tritaṃ jūtī saparyata vraje gāvo na sam-yuje yuje aśvān ayukṣata nabhantām anyake same ||

Translation

فيه تُقامُ كلُّ الأعمالِ المُلهَمة (kāvya)، مُرتكِزةً كأنها في سُرّةٍ (nābhi) تُجمَعُ فيها؛ تريتا، في عَدْوٍ سريع، خدمه وتعبّد له؛ وفي الحظيرة، كالأبقارِ المُعَدّةِ للربط، شدّوا الخيولَ إلى النِّير—فلتَشْرُقِ الأنوارُ في مُماثلةٍ أُخرى.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all things
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• काव्यानि: poetic works / sacred compositions
• काव्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: काव्य (प्रातिपदिक) < कवि

• चक्रे: has made / fashioned
• चक्रे: Kartā (implicit subject)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• नाभिः: the nave (hub)
• नाभिः: Kartā/Upamāna (in simile)
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• श्रिता: resting / placed / supported
• श्रिता: Kartā (of ‘is resting/placed’ in sense)
• Type: Participle
• Root: श्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त)

• त्रितम्: Trita
• त्रितम्: Karma
• Type: Proper noun
• Root: त्रित (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)

• जूती: with speed / with impetuous aid
• जूती: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: जूति (प्रातिपदिक)

• सपर्यत: worship / serve
• सपर्यत: Kartā
• Type: Verb
• Root: सपर्य् (धातु)

• व्रजे: in the enclosure / pen
• व्रजे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: व्रज (प्रातिपदिक)

• गावः: cows
• गावः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• संयुजे: at the yoking / in the harnessing
• संयुजे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (action/occasion)
• Root: संयुज् (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार) < युज्

• युजे: at the yoking (time)
• युजे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (purpose/occasion)
• Root: युज् (धातु) → युज्/युजि (कृदन्त/नाम)

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• अयुक्षत: they yoked
• अयुक्षत: Kartā
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु) + अ (अग्म) → अयुक्षत

• नभन्ताम्: let them resound / cry out
• नभन्ताम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: नभ्/नम्भ् (धातु) (वेद. ‘to burst forth/cry out/resound’)

• अन्यके: in another (place/way)
• अन्यके: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: अन्यक (प्रातिपदिक)

• समे: in the meeting / together / in the same (assembly)
• समे: Adhikaraṇa
• Type: Noun/Adjective used adverbially
• Root: सम (प्रातिपदिक)