Rig Veda 1.67.4: Mandala 1, Sukta 67, Mantra 4

Sukta 1.67

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Agni (as awakener of dhī and shaper of mantra-power)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

विदन्तीमत्र नरो धियंधा हृदा यत्तष्टान्मन्त्राँ अशंसन् ॥

Transliteration

vidántīm átra náro dhiyam-dhā́ hṛdā́ yát taṣṭā́n mantrā́n áśaṃsan

Translation

هنا يجدُها الرجالُ الذين يُقيمونَ الـdhī؛ وبالقلبِ يُثنونَ على المانترا التي صيغت—صورَ الحقِّ المشكَّلة في الداخل.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विदन्तीम्: the knowing/finding (one)
• विदन्तीम्: कर्म (object of अशंसन्) / विशेषण (धियम्)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: विद् (√vid ‘to know, find’) → विदन्ती (वर्तमान-कृदन्त, शतृ) + -म्

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (locative sense: ‘here’)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• नरः: men, heroes
• नरः: कर्ता (of अशंसन्)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• धियंधाः: thought-setters, inspired ones
• धियंधाः: कर्ता (apposition to नरः)
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: धि (प्रातिपदिक ‘thought, insight’) + √धा (‘to place, set’) → धियं-धा (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास: ‘whose placing is thought’ / ‘thought-placing’)

• हृदा: with the heart
• हृदा: करण (instrument: ‘with/by the heart’)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)

• यत्: which, that
• यत्: कर्म (of तष्टान्, and semantically of अशंसन्)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तष्टान्: fashioned, wrought
• तष्टान्: कर्म-विशेषण (qualifier of मन्त्रान्)
• Type: Participle
• Root: √तक्ष् (to fashion, carve) → तष्ट (भूतकृदन्त, क्त) + -आन्

• मन्त्रान्: hymns, sacred formulas
• मन्त्रान्: कर्म (object of अशंसन्)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)

• अशंसन्: they praised/recited
• अशंसन्: क्रिया (main verb; governs नरः/धियंधाः as kartā and मन्त्रान् as karma)
• Type: Verb
• Root: √शंस् (to praise, recite) with augment a- → अशंसन्