HomeRig VedaMandala 1Sukta 105Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 1.105

Rishi: Trita Āptya
Devata: Āditya (solar law-power; often read as Sūrya/Varuṇa-Mitra complex)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

असौ यः पन्था आदित्यो दिवि प्रवाच्यं कृतः । न स देवा अतिक्रमे तं मर्तासो न पश्यथ वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

अ॒सौ यः पन्था॑ आदि॒त्यो दि॒वि प्र॒वाच्यं॑ कृ॒तः । न स दे॑वा अति॒क्रमे॒ तं म॑र्तासो॒ न प॑श्यथ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

asáu yáḥ pánthā ādityó diví prá-vācyam kṛtáḥ | ná sá devā́ ati-kráme táṁ martāso ná paśyatha vittáṁ me asyá rodasī ||

ذاك هو السبيل في السماء، الذي جعله الآديتيا (Āditya) مُعلَنًا مُنادىً به؛ حتى الآلهة لا تتجاوزه. غير أنّ الفانين لا يبصرونه. فلتُثبّتِ السماءُ والأرضُ (Rodasi) فيَّ انكشافَ هذا الطريق الحقّ.

अ॒सौ । यः । पन्थाः॑ । आ॒दि॒त्यः । दि॒वि । प्र॒ऽवाच्य॑म् । कृ॒तः । न । सः । दे॒वाः॒ । अ॒ति॒ऽक्रमे॑ । तम् । म॒र्ता॒सः॒ । न । प॒श्य॒थ॒ । वि॒त्तम् । मे॒ । अ॒स्य । रो॒द॒सी॒ इति॑ ॥असौ । यः । पन्थाः । आदित्यः । दिवि । प्रवाच्यम् । कृतः । न । सः । देवाः । अतिक्रमे । तम् । मर्तासः । न । पश्यथ । वित्तम् । मे । अस्य । रोदसी इति ॥asau | yaḥ | panthāḥ | ādityaḥ | divi | pra-vācyam | kṛtaḥ | na | saḥ | devāḥ | ati-krame | tam | martāsaḥ | na | paśyatha | vittam | me | asya | rodasī iti

असौthat (he/that one)
असौ:
Kartā
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (य-प्रातिपदिक, सम्बन्ध-सर्वनाम)
पन्थाःpath, way
पन्थाः:
Kartā
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्थन् (प्रातिपदिक)
आदित्यःĀditya (the Sun-god)
आदित्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
प्रवाच्यम्to be proclaimed, proclaimable
प्रवाच्यम्:
Karma
TypeAdjective (gerundive) / Kṛdanta
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रवाच्य (कृत्-प्रातिपदिक; -य)
कृतःmade, established
कृतः:
Kartā
TypeParticiple / Kṛdanta
Rootकृ (धातु) → कृत (क्त-प्रत्यय)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
सःhe/that
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अतिक्रमेI overstep / I transgress
अतिक्रमे:
Kartā
TypeVerb
Rootअति + क्रम् (धातु)
तम्him/that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्तासःmortals
मर्तासः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
पश्यथyou (pl.) see
पश्यथ:
Kartā
TypeVerb
Rootपश्/दृश् (धातु; वैदिक प्रयोग ‘पश्य-’)
वित्तम्the known (thing), knowledge
वित्तम्:
Karma
TypeNoun/Participle (context: ‘known/knowledge’)
Rootविद् (धातु) → वित्त (क्त-प्रत्यय) / ‘वित्त’ (प्रातिपदिक)
मेmy, of me
मे:
Sampradāna (possessor) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अस्यof this/that
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) / ‘अस्य’ = तस्य/एतस्य
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
Kartā
TypeNoun (dual)
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘heaven-and-earth’)