Rig Veda 1.103.1: Mandala 1, Sukta 103, Mantra 1

Sukta 1.103

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तत्त इन्द्रियं परमं पराचैरधारयन्त कवयः पुरेदम् । क्षमेदमन्यद्दिव्यन्यदस्य समी पृच्यते समनेव केतुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.103.1

Transliteration

tát ta indríyaṃ paramáṃ parācáir ádhārayanta kaváyaḥ purédám | kṣamédám anyád divy ànyád asya sám īm pṛcyate samanéva ketúḥ ||

Translation

يا إندرا، إنَّ قُدرتكَ الإندريّةَ العُظمى قد أقامها الكَفَةُ (الكَڤيّون) منذ القِدَم، من الأعالي البعيدة المدى. واحدٌ منها هنا على الأرض، وآخرُ هناك في السماء؛ غير أنّهما يلتئمان معًا كآيةٍ واحدةٍ في موضعِ اجتماعٍ واحد.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (object; with धारयन्त) / or Anaphoric (correlative)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ते

• इन्द्रियम्: power, might
• इन्द्रियम्: Karma (object; ‘your might/force’)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)

• परमम्: highest, supreme
• परमम्: Karma (agreeing with object)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• पराचैः: by those far away / from afar
• पराचैः: Karaṇa (means/with; ‘by/with those afar/remote ones’)
• Type: Adjective (used adverbially) / Noun-like
• Root: पराच्/पराञ्च् (प्रातिपदिक; ‘turned away/remote’) → पराचैः

• अधारयन्त: they upheld, they established
• अधारयन्त: Kriyā (finite verb); governs कर्म ‘तत्…इन्द्रियम्’
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु) with preverb अधि-

• कवयः: the seers, poets
• कवयः: Kartā (agent of अधारयन्त)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• पुरा: formerly, of old
• पुरा: Adhikaraṇa (temporal) / Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (object; resumptive ‘this’) / deictic
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्षम्: indeed / surely
• क्षम्: Kriyā-viśeṣaṇa (particle; emphatic/asseverative)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षम् (अव्यय/निपात; Vedic particle)

• इदम्: this
• इदम्: Karma / deictic
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्यत्: another, different
• अन्यत्: Karma / predicate nominal (contrasted item)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) → अन्यत्

• दिवि: in heaven
• दिवि: Adhikaraṇa (locative: ‘in heaven’)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक ‘heaven/sky’) → दिवि

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Karma / predicate nominal (contrasted item)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) → अन्यत्

• अस्य: of this / of him
• अस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘of it/of him’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• समी: together, jointly
• समी: Kriyā-viśeṣaṇa (adverb with पृच्यते)
• Type: Indeclinable
• Root: समि/समी (अव्यय; Vedic adverb ‘together, in union’)

• पृच्यते: is mingled / is joined
• पृच्यते: Kriyā (finite verb)
• Type: Verb
• Root: पृच् (धातु ‘to mix, join’)

• समानेव: as if in the same (place/assembly)
• समानेव: Adhikaraṇa (locative of comparison) / Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Adjective + Indeclinable
• Root: समाना (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• केतुः: banner, sign, signal
• केतुः: Kartā / subject (of पृच्यते; ‘the banner/sign’)
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)