Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 73, Shloka 56

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

तेकेवलंसन्ददृशुशशिताग्रान्बाणान्रणेवानरवाहिनीषु ।मायानिगूढंतुसुरेन्द्रशत्रुं न चावृतंराक्षसमभ्यपश्यन् ।।।।

te kevalaṃ sandadṛśuḥ śaśitāgrān bāṇān raṇe vānaravāhinīṣu |

māyānigūḍhaṃ tu surendraśatruṃ na cāvṛtaṃ rākṣasam abhyapaśyan ||

في ساحة القتال لم ترَ صفوفُ الفانارا إلا سهامًا حادّةَ الرؤوس تمطر عليهم؛ أمّا عدوُّ إندرا، المستترُ بسحرِ المايا، فلم يروه، وإن كانت المقاذيفُ تصيبهم.

तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)
केवलम्only
केवलम्:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb)
सन्ददृशुःsaw
सन्ददृशुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootसम् + दृश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम् (3rd pl.)
शशि-ताग्रान्moon-white-pointed / bright-tipped
शशि-ताग्रान्:
विशेषणम् (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootशशि (प्रातिपदिक) + ताग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Accusative plural, masc.); विशेषणम् (of बाणान्)
बाणान्arrows
बाणान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Accusative plural, masc.)
रणेin battle
रणे:
अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Locative singular, neut.)
वानर-वाहिनीषुamong the Vanara troops
वानर-वाहिनीषु:
अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + वाहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-बहुवचनम् (Locative plural, fem.)
माया-निगूढम्hidden by magic
माया-निगूढम्:
विशेषणम् (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootमाया (प्रातिपदिक) + निगूढ (गुह् धातु, क्त-प्रत्यय; उपसर्गः नि)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Accusative singular, masc.); क्त-प्रत्ययान्त (PPP); विशेषणम् (of सुरेन्द्रशत्रुम्)
तुbut
तु:
अव्यय-सम्बन्धः (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (contrastive particle)
सुरेन्द्र-शत्रुम्enemy of Indra
सुरेन्द्र-शत्रुम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसुरेन्द्र (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Accusative singular, masc.)
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation)
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
आवृतम्covered / concealed
आवृतम्:
विशेषणम् (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootआ + वृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Accusative singular, masc.); विशेषणम् (of राक्षसम्)
राक्षसम्the Rakshasa
राक्षसम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Accusative singular, masc.)
अभ्यपश्यन्they saw
अभ्यपश्यन्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootअभि + दृश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम् (3rd pl.); छन्दसि ‘अभ्यपश्यन्’ = ‘अभ्यपश्यन्/अपश्यन्’

The Vanara troops saw only the sharp pointed arrows covering them. They could not see the enemy of Indra being concealed by magical power.

I
Indrajit (enemy of Indra)
V
Vanara army (vānaravāhinī)

FAQs

The verse underscores the importance of satya (truth/visibility) in righteous struggle: when the aggressor is hidden by māyā, the fight becomes ethically distorted.

The Vanaras experience an invisible barrage; they perceive the arrows but cannot locate Indrajit.

The Vanaras’ alertness and perseverance are shown as they try to understand and respond despite confusion.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App