Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 70, Shloka 7

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

Devanagari script

त्रिशिरास्तंप्रचिच्छेदशरैराशीविषोपमैः ।स वृक्षंकृत्तमालोक्यउत्पपाततदाङ्गदः ।।।।

Transliteration

triśirās taṃ praciccheda śarair āśīviṣopamaiḥ |

sa vṛkṣaṃ kṛttam ālokya utpapāta tadāṅgadaḥ ||

Translation

قطع تريشيراس تلك الأشجار بسهامٍ كالأفاعي السامّة؛ فلمّا رأى أن الشجرة قد بُترت، وثب أنغادا في الحال.

Word by Word

• त्रिशिराः: Triśirā
• त्रिशिराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि-शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular

• तम्: that (tree)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रचिच्छेद: cut to pieces
• प्रचिच्छेद: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-छिद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada

• शरैः: with arrows
• शरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental plural

• आशीविषोपमैः: like venomous serpents
• आशीविषोपमैः: Visheshana of Karana (करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आशीविष-उपम (प्रातिपदिक; आशीविष + उपम)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental plural; तत्पुरुष (आशीविषस्य उपमाः) qualifying शरैः

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वृक्षम्: the tree
• वृक्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्तम्: cut down
• कृत्तम्: Karma-visheshana (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्/कर्त् (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with वृक्षम्

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-लोक् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव (gerund), 'having seen'

• उत्पपात: leapt up
• उत्पपात: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (then)

• अङ्गदः: Aṅgada
• अङ्गदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Trisira split the trees with the arrows which were like venomous serpents. Observing Angada's action he flew up.

Characters & Entities

• Triśiras
• Aṅgada
• śara (arrows)
• vṛkṣa (tree)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Alertness and disciplined response in righteous struggle: dharma in battle includes vigilance and timely action, not recklessness.

What is the narrative situation?

Triśiras counters the monkeys’ tree-weapons by slicing them with arrows; Angada reacts immediately by leaping up.

Which character virtue is emphasized?

Presence of mind (samprajanya) and agility in the service of a righteous cause.