Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 62, Shloka 7

कुम्भकर्णस्य प्रबोधनम्

The Awakening and Commissioning of Kumbhakarna

Devanagari script

अथदृष्टवादशग्रीवःकुम्भकर्णमुपस्थितम् ।तूर्णमुत्थायसंहृष्टःसन्निकर्षमुपानयत् ।।6.62.7।।

Transliteration

atha dṛṣṭvā daśagrīvaḥ kumbhakarṇam upasthitam |

tūrṇam utthāya saṁhṛṣṭaḥ sannikarṣam upānayat ||6.62.7||

Translation

حينئذٍ إنَّ دَشَغْرِيفا (رافانا)، لما رأى كُمْبَهَكَرْنَة قائمًا بين يديه، نهض سريعًا فرِحًا وجذبه إليه مقرِّبًا.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक/सम्बन्धबोधक (particle: then/now)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• दशग्रीवः: the ten-necked one (Ravana)
• दशग्रीवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दश-ग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि समास (दश ग्रीवाः यस्य सः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कुम्भकर्णम्: Kumbhakarna
• कुम्भकर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास (कुम्भ इव कर्णौ यस्य); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उपस्थितम्: present/arrived
• उपस्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उप-स्था (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying कुम्भकर्णम्)

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having risen)

• संहृष्टः: delighted
• संहृष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-हृष् (धातु)
• Form: क्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying दशग्रीवः)

• सन्निकर्षम्: near (to himself)
• सन्निकर्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सन्निकर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक क्रियायाः लक्ष्य/प्राप्तिस्थान (towards proximity)

• उपानयत्: brought/led near
• उपानयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-नी (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Context

He saw the vast abode of the king of Rakshasas, with lattice work of gold and looking bright like the morning Sun

Characters & Entities

• Rāvaṇa (Daśagrīva)
• Kumbhakarṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It highlights familial dependence: in dharma-discourse, seeking help is legitimate, but the righteousness of the cause determines whether such reliance becomes moral or corrupt.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa welcomes Kumbhakarṇa warmly and urgently, indicating he needs him for the looming crisis.

Which character virtue is emphasized?

Affection and reliance within kinship are emphasized, though the epic will test whether loyalty aligns with dharma.