Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 54, Shloka 35

वज्रदंष्ट्रवधः — The Slaying of Vajradaṃṣṭra

Angada’s Duel

Devanagari script

रुधिरोक्षितगात्रस्यबभूवपतितंद्विधा ।।6.54.35।।सरोषपरिवृत्ताक्षंशुभंखडगहतंशिरः ।

Transliteration

rudhirokṣita-gātrasya babhūva patitaṃ dvidhā |

saroṣa-parivṛttākṣaṃ śubhaṃ khaḍga-hataṃ śiraḥ ||6.54.35||

Translation

كانت أطرافه مخضبة بالدماء؛ وسقط الرأس المضروب بالسيف مشقوقاً إلى نصفين، وعيناه تدوران في غضب وذهول.

Word by Word

• रुधिर: blood
• रुधिर: विशेषण (विशेष्य-निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); समासपूर्वपद (in compound as first member)

• उक्षित: sprinkled/bathed
• उक्षित: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उक्ष् (धातु) → उक्षित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासमध्यपद

• गात्रस्य: of the body/limbs
• गात्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन

• बभूव: became/was
• बभूव: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• पतितम्: fallen
• पतितम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) → पतित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शिरः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• द्विधा: into two parts
• द्विधा: क्रियाविशेषण (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: द्विधा (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• सरोष: with anger
• सरोष: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स + रोष (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास (सरोष = रोषेण सह/रोषयुक्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अक्षम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• परिवृत्त: rolled/turned
• परिवृत्त: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: परि + वृत् (धातु) → परिवृत्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अक्षम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• अक्षम्: eye/eyeball
• अक्षम्: विशेष्य (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिसदृश-विशेषणसमूहस्य विशेष्य (in phrase qualifying śiraḥ)

• शुभम्: beautiful/auspicious
• शुभम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शिरः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• खडग: sword
• खडग: करण (हेतु-निर्देशक in compound)
• Type: Noun
• Root: खडग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-तत्पुरुषसमासपूर्वपद (instrumental sense in compound)

• हतम्: struck by a sword
• हतम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: तृतीया-तत्पुरुषसमास: खडगेन हतम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शिरः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• शिरः: head
• शिरः: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

Context

Then in that battle the Rakshasas went on hurling thousands of missiles at the chiefs of Vanaras.

Characters & Entities

• Vajradaṃṣṭra
• Sword (khaḍga)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse confronts the harsh fruit of violence: even a powerful foe meets a stark end. Dharma teaching is sobriety—power and rage do not protect one from consequence.

What is the narrative situation?

After the blow, Vajradaṃṣṭra’s severed head falls, graphically described to mark the turning of battle morale.

Which character virtue is emphasized?

For the reader, it emphasizes detachment and clarity: recognizing impermanence and the cost of adharma-driven rage.