Shloka 20

सुपर्णागमनम्

Garuda’s Arrival and the Release from the Serpent-Arrow Bond

Devanagari script

एवंविलपमानंतंपरिष्वज्यविभीषणम् ।सुग्रीवःसत्त्वसम्पन्नोहरिराजोऽब्रवीदिदम् ।।6.50.20।।

Transliteration

evaṃ vilapamānaṃ taṃ pariṣvajya vibhīṣaṇam |

sugrīvaḥ sattvasampanno harirājo 'bravīd idam || 6.50.20 ||

Translation

وبينما كان فيبيشانا ينوح على هذا النحو، احتضنه سُغريفا، ملكُ القِرَدة المفعمُ بالشجاعة، وقال هذه الكلمات.

Word by Word

• एवम्: thus, in that way
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• विलपमानम्: lamenting
• विलपमानम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: वि-लप् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्यय (Present middle participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘lamenting’ (qualifying तम्)

• तम्: him
• तम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन, पुंलिङ्ग

• परिष्वज्य: having embraced
• परिष्वज्य: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Verb
• Root: परि-स्वज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund): ‘having embraced’

• विभीषणम्: Vibhishana
• विभीषणम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सत्त्व-सम्पन्नः: endowed with good qualities
• सत्त्व-सम्पन्नः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (sattvena sampannaḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘endowed with courage/virtue’

• हरि-राजः: king of monkeys
• हरि-राजः: अपादान/सम्बन्ध (Appositional title)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (harīṇāṃ rājā), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: क्रिया (Finite verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘this (speech)’

Context

"O righteous one! there is no doubt that you will attain the kingdom of Lanka. Ravana and his sons will not attain what they desire."

Characters & Entities

• Vibhīṣaṇa
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as compassionate leadership: one steadies the distressed through empathy before counsel.

What is the narrative situation?

Vibhīṣaṇa laments; Sugrīva responds by physically consoling him and preparing to reassure him.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s karuṇā (compassion) and sattva (moral courage).