Valmiki Ramayana 6.13.9 — Yuddha Kanda, Sarga 13, Shloka 9

महापार्श्वस्य परामर्शः

Mahāpārśva’s Counsel and Rāvaṇa’s Confession of Brahmā’s Curse

Devanagari script

एवमुक्तस्तदाराजामहापार्श्वेनरावणः ।तस्यसम्पूजयन्वाक्यमिदंवचनमब्रवीत् ।।।।

Transliteration

evam uktaḥ tadā rājā mahāpārśvena rāvaṇaḥ |

tasya sampūjayan vākyam idaṃ vacanam abravīt ||

Translation

فلما خوطب رافانا الملك على هذا النحو من مَهَابَارْشْفَا، سُرَّ بكلامه وقال هذا الجواب.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (thus)

• उक्तः: having been addressed/spoken to
• उक्तः: कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रावणः इति विशेषण

• तदा: then
• तदा: कालाधिकरण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (then)

• राजा: king
• राजा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महापार्श्वेन: by Mahaparsva
• महापार्श्वेन: कर्ता (Agent/Doer)
• Type: Noun
• Root: महापार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/कर्तृनिर्देश (by Mahaparsva)

• रावणः: Ravana
• रावणः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; राजा इति समानाधिकरण

• तस्य: his (Mahaparsva's)
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; महापार्श्वस्य

• सम्पूजयन्: honouring/approving
• सम्पूजयन्: कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-पूज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रावणः इति विशेषण

• वाक्यम्: statement
• वाक्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वचनम् इति विशेषण

• वचनम्: words
• वचनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Context

Ravana, the king of Rakshasas feeling happy about the statement of Mahaparsva, spoke these words.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Mahāpārśva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It shows how a ruler’s choices are shaped by the counsel he welcomes. Dharma values sādhūnām upadeśa (good counsel); accepting adharma-oriented advice accelerates downfall.

What is the narrative situation?

The text transitions from Mahāpārśva’s provocative counsel to Rāvaṇa’s response, marking Rāvaṇa’s approval of that line of thinking.

Which character virtue is emphasized?

The implied virtue is discernment in leadership—choosing righteous advisors; Rāvaṇa is portrayed as lacking this discernment.