Previous Verse

Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 117, Shloka 36

सीतासमीपगमनम् / Sītā Brought Near to Rāma

Public Witness and Protocol

अथसमपनुदन्मनःक्लमंसासुचिरमदृष्टमुदीक्ष्यवैप्रियस्य ।वदनमुदितचन्द्रपूर्णकान्तंविमलशशाङ्कनिभाननातदानीम् ।।।।

atha samapanudan manaḥ-klamaṃ sā suciram adṛṣṭam udīkṣya vai priyasya | vadanam udita-candra-pūrṇa-kāntaṃ vimala-śaśāṅka-nibhānanā tadānīm ||

ثمّ لما حدّقت في وجه حبيبها الذي طال غيابه عن نظرها، متلألئاً كالبدر حين يطلع، انقشع عن قلبها الإعياء؛ وفي تلك اللحظة أشرق وجهها هي أيضاً كالقمر الصافي بلا كدر.

अथthen
अथ:
सम्बन्ध (discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
समपनुदन्dispelled
समपनुदन्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootसम्+अप+नुद् (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; सम्+अप उपसर्ग; रूपम्: (सा) समपनुदत्
मनःक्लमम्weariness/sorrow of mind
मनःक्लमम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् + क्लम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः क्लमः)
साshe
सा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सुचिरम्for a long time
सुचिरम्:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootसुचिर (प्रातिपदिक)
Formकाल-अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial accusative)
अदृष्टम्not seen
अदृष्टम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वदनम्)
उदीक्ष्यhaving looked at
उदीक्ष्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootउद्+ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
वैindeed
वै:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
प्रियस्यof (her) beloved
प्रियस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वदनम्face
वदनम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उदितचन्द्रपूर्णकान्तम्having the full beauty of the risen moon
उदितचन्द्रपूर्णकान्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदित + चन्द्र + पूर्ण + कान्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-कर्मधारयः (उदितः चन्द्रः इव पूर्णकान्तम्) विशेषणम् वदनम्
विमलशशाङ्कनिभाननाshe whose face was like the spotless moon
विमलशशाङ्कनिभानना:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootविमल + शशाङ्क + निभ + आनना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (विमलशशाङ्कनिभम् आननं यस्याः)
तदानीम्at that time
तदानीम्:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदानीम् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb)

When Hanuman had spoken like that, Rama, the upholder of righteousness, shed tears slightly and suddenly became thoughtful.

S
Sītā
R
Rāma

FAQs

Dharma is shown as restorative truth in relationship: the rightful reunion (grounded in fidelity and endurance) brings inner healing and steadiness after prolonged trial.

Sītā finally sees Rāma after a long separation; the sight of him dispels her inner exhaustion and grief.

Sītā’s resilience and constancy: her suffering does not corrode her capacity for love and composure when dharmic reunion becomes possible.