Valmiki Ramayana 5.21.23: Sundara Kanda, Sarga 21, Shloka 23

सीताया रावणं प्रति धर्मोपदेशः

Sita’s Dharmic Admonition to Ravana

Devanagari script

वर्जयेद्वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश्चिरम्।।।।त्वद्विधं तु न सङ्कृद्धो लोकनाथः स राघवः।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 5.21.23

Transliteration

varjayed vajram utsṛṣṭaṃ varjayed antakaś ciram | tvadvidhaṃ tu na saṅkruddho lokanāthaḥ sa rāghavaḥ ||

Translation

قد تنحرف الصاعقة إذا أُطلقت فتُخطئ هدفها، وقد يُمهل الموتُ حينًا. أمّا إذا غضب راغهافا، ربُّ العالم، فلن يعفو عن مثلك.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वर्जयेत्: may avoid, may spare
• वर्जयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृज्/वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वज्रम्: thunderbolt
• वज्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उत्सृष्टम्: released, hurled
• उत्सृष्टम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत् + √सृज् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• वर्जयेत्: may avoid, may spare
• वर्जयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृज्/वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अन्तकः: Yama, the ender (Death)
• अन्तकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: काल-अव्यय (adverb of time: for long)

• त्वद्विधम्: one like you
• त्वद्विधम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वद् + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (त्वया विधः = like you)

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेष-निपात (but, however)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• सङ्कृद्धः: angered
• सङ्कृद्धः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √क्रुध् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP: ‘angered’)

• लोकनाथः: lord of the world
• लोकनाथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य नाथः)

• सः: that he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• राघवः: Raghava (Rama)
• राघवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

"A thunderbolt may spare its target, Yama, lord of death may spare for a long time the life of a person doomed. But Rama, the lord of the world, will not spare any one when enraged.

Characters & Entities

• Rāghava (Rāma)
• Antaka (Yama/Death)
• Vajra (thunderbolt)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Adharma invites inevitable accountability: power gained through wrongdoing cannot shield one from righteous justice when it is awakened.

What is the narrative situation?

In Aśoka-vana, Sītā rebukes Rāvaṇa and warns him of Rāma’s unstoppable retribution if he persists in unrighteousness.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s fearlessness and steadfast truth-speaking (satya-vacana) in the face of coercion.