Shloka 20
पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः
Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita
Devanagari script
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा।।4.40.20।।कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम्।।4.40.21।।महीं कालमहीं चैव शैलकाननशोभिताम्।ब्रह्ममालान्विदेहांश्च मालवान्कालिकोसलान्।।4.40.22।।मागधांश्च महाग्रामान्पुण्ड्रांन्वङ्गां स्तथैव च।पत्तनं कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम्।।4.40.23।।
Transliteration
nadīṃ bhāgīrathīṃ ramyāṃ sarayūṃ kauśikīṃ tathā ||4.40.20||
Translation
فتشوا عن سيتا على ضفاف نهر بهاجيراثي البهيّ، وكذلك على السرايو والكاوشيكي.
Word by Word
नदीम्river
नदीम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
भागीरथीम्Bhāgīrathī (Ganga branch)
भागीरथीम्:
कर्म (object; apposition to नदीम्)
TypeNoun
Rootभागीरथी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
रम्याम्beautiful
रम्याम्:
विशेषण (qualifier of नदीम्/भागीरथीम्)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg); विशेषणम् (qualifier)
सरयूम्Sarayū river
सरयूम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootसरयू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
कौशिकीम्Kauśikī river
कौशिकीम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootकौशिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
तथाand also / likewise
तथा:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकार/समुच्चयार्थक-अव्ययम् (indecl; adverb/conjunctive: 'also/likewise')
कालिन्दीम्Kālindī (Yamunā)
कालिन्दीम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootकालिन्दी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
यमुनाम्Yamunā river
यमुनाम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootयमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
रम्याम्beautiful
रम्याम्:
विशेषण (qualifier of यमुनाम्/कालिन्दीम्)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg); विशेषणम्
यामुनम्connected with Yamunā / near Yamunā
यामुनम्:
विशेषण (qualifier of महागिरिम्)
TypeAdjective
Rootयामुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masc; acc; sg); विशेषणम् (सम्बन्ध/देशज)
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (indecl; conjunction)
महागिरिम्great mountain
महागिरिम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootमहागिरि (प्रातिपदिक: महा + गिरि)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masc; acc; sg)
सरस्वतीम्Sarasvatī river
सरस्वतीम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (indecl; conjunction)
सिन्धुम्Sindhu (Indus) river
सिन्धुम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masc; acc; sg)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः
शोणम्Śoṇa (Sone) river
शोणम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootशोण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masc; acc; sg)
मणिनिभोदकम्having jewel/crystal-like water
मणिनिभोदकम्:
विशेषण (qualifier of शोणम्)
TypeAdjective
Rootमणि + निभ + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neut; acc; sg); विशेषणम्; समासः: मणिनिभम् उदकम् यस्य/यत्र तत् (having jewel-like water)
महीम्Mahī (a river/region name)
महीम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
कालमहीम्Kāla-mahī (name of a river/land)
कालमहीम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootकाल + मही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg); समासः: कालस्य/काला-नाम्नी मही (name)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः
एवindeed / also
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (indecl; emphatic particle)
शैलकाननशोभिताम्adorned with mountains and forests
शैलकाननशोभिताम्:
विशेषण (qualifier of महीम्/कालमहीम्)
TypeAdjective
Rootशैल + कानन + शोभित (कृदन्त; √शुभ्/शोभ्)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg); भूतकर्मणि-क्त (past passive participle) 'शोभित'; समासः: शैलैः काननैश्च शोभिता (adorned with mountains and forests)
ब्रह्ममालान्Brahmamāla(s) (a people/region)
ब्रह्ममालान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootब्रह्म + माला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl); समासः: ब्रह्मणः माला/ब्रह्ममाला (proper name)
विदेहान्Videha people/land
विदेहान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootविदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः
मालवान्Mālava people/land
मालवान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootमालव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl)
कालिकोसलान्Kāśis and Kosalas
कालिकोसलान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootकाशि + कोसल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl); द्वन्द्वः: काशयश्च कोसलाश्च (Kāśi and Kosala)
मागधान्Magadha people/land
मागधान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootमागध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः
महाग्रामान्great villages
महाग्रामान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootमहा + ग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl)
पुण्ड्रान्Puṇḍra people/land
पुण्ड्रान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootपुण्ड्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl)
वङ्गान्Vaṅga people/land
वङ्गान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootवङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; acc; pl)
तथाlikewise
तथा:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकार/समुच्चयार्थक-अव्ययम्
एवindeed / just
एव:
अवधारण
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः
पत्तनम्city/port-town
पत्तनम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootपत्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neut; acc; sg)
कोशकाराणाम्of the silk-makers / cocoon-workers
कोशकाराणाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootकोशकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः; बहुवचनम् (masc; gen; pl)
भूमिम्land/region
भूमिम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः
रजताकराम्having silver-mines
रजताकराम्:
विशेषण (qualifier of भूमिम्)
TypeAdjective
Rootरजत + आकर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (fem; acc; sg); विशेषणम्; समासः: रजतस्य आकरः यस्याः सा (having silver-mines)
Context
'Look for Sita in the beautiful places on rivers Bhagirathi, Sarayu, Kausiki and Kalindi, on the great mountains adjacent to river Yamuna, banks of rivers Saraswati, Sindhu, Sona with crystal-clear waters, the country of Mahim and Kalamahi adorned with mountains and forests. Proceed to Brahmamala, Videha, Malava, Kasi, Kosala and Maghada with great villages, the country of Pundram, Vanga, the country famous for silk worms and the land with silver caves. (It is the eastern direction of river Saravati between Himavat and Vindhya and not east of Kiskinda)
Characters & Entities
S
SītāB
BhāgīrathīS
SarayūK
KauśikīFAQs
Dharma here is faithful execution of an entrusted mission: the searchers must diligently cover specified regions without negligence.
Sugrīva assigns directions and landmarks to vānara parties so they can systematically search for Sītā.
Organized leadership and responsibility—Sugrīva gives concrete geography to ensure thorough, truthful effort (satya-niṣṭhā) in service of Rāma.