HomeRamayanaBala KandaSarga 15Shloka 30
Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

पञ्चदशः सर्गः — देवकृत-प्रार्थना, रावणवधोपायः, विष्णोः मानुषावतारनियोजनम्

Sarga 15: The Devas’ Petition, the Means to Slay Ravana, and Vishnu’s Commission to Incarnate as Man

तत: पद्मपलाशाक्ष: कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्।पितरं रोचयामास तथा दशरथन्नृपम्।।1.15.30।।

tataḥ padmapalāśākṣaḥ kṛtvātmānaṁ caturvidham | pitaraṁ rocayāmāsa tathā daśarathaṁ nṛpam || 1.15.30 ||

ثم إن الربّ ذا العينين كأوراق اللوتس، إذ جعل ذاته أربعة أوجه، اختار الملك دشرثا أباً له.

evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
pitāmahātfrom the Grand-sire (Brahmā)
pitāmahāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (ablative)
tasmātfrom that
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसक, पञ्चमी, एकवचन; ‘from that’
varama boon
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
prāpyahaving obtained
prāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु) + lyap (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having obtained’
saḥhe (Rāvaṇa)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
darpitaḥarrogant
darpitaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootdarpita (प्रातिपदिक; √dṛp)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; saḥ-विशेषण
utsādayatidestroys, lays waste
utsādayati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootut-√sad (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
lokānworlds
lokān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
trīnthree
trīn:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; lokān-विशेषण
striyaḥwomen
striyaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle: ‘also/even’)
apakarṣatidrags away, abducts
apakarṣati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootapa-√kṛṣ (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे (causal: ‘therefore’)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
vadhaḥkilling, death
vadhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvadha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dṛṣṭaḥforeseen, seen
dṛṣṭaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु) + kta (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; vadhaḥ-विशेषण
mānuṣebhyaḥby men
mānuṣebhyaḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmānuṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, बहुवचन; करण/अपादानार्थे (by/from men)
parantapaO scorcher of foes
parantapa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootparantapa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (परान् तपति इति), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

Thereafter, the Lord with eyes like the lotus petal was pleased to transform himself into four forms and to choose king Dasaratha as his father.

V
Viṣṇu
D
Daśaratha

FAQs

Dharma is upheld through rightful lineage and lawful kingship: the divine mission enters society through a legitimate royal household.

Viṣṇu decides to incarnate in four aspects and selects Daśaratha as the father.

Respect for social order (maryādā) by entering the world through dharmic institutions—family and kingship.