Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

भरतागमनशङ्कानिवारणम् / Dispelling Suspicion about Bharata’s Arrival

Chitrakuta Encampment

तद्वाक्यं लक्ष्मण श्श्रुत्वा व्रीलितः प्रत्युवाच ह।त्वां मन्ये द्रष्टुमायातः पिता दशरथ स्स्वयम्।।।।

tadvākyaṃ lakṣmaṇaḥ śrutvā vrīlitaḥ pratyuvāca ha | tvāṃ manye draṣṭum āyātaḥ pitā daśarathaḥ svayam ||

فلما سمع لكشمانا ذلك القول، وقد استحيا، أجاب: «أظنّ أن أبانا داشاراثا نفسه قد جاء إلى هنا ليراك بعينه».

tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Accusative singular)
vākyamstatement/words
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Accusative singular)
lakṣmaṇaḥLakshmana
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Purvakala (पूर्वकालः)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): having heard
vrīlitaḥabashed
vrīlitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvrīlita (कृदन्त, √vrī/vrīḍ धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
pratyuvācareplied
pratyuvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
haindeed (narrative particle)
ha:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formनिपात (particle) कथन-समाप्ति/अनुस्मरणार्थ
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया एकवचन (Accusative singular)
manyeI think
manye:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√man (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
draṣṭumto see
draṣṭum:
Prayojana (प्रयोजनम्)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formतुमुन्-अन्त (infinitive): to see
āyātaḥhas come
āyātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootā-√yā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
pitāfather
pitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
daśarathaḥDasharatha
daśarathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaśaratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
svayamhimself
svayam:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (indeclinable adverb: personally)

Hearing the words of Rama, Lakshmana was abashed and said I think it is our father, king Dasaratha who has come here personally to see you.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
D
Daśaratha

FAQs

Respect for parental authority and family bonds: Lakṣmaṇa interprets events through the lens of a father’s concern and rightful oversight.

After hearing Rāma’s words, Lakṣmaṇa reacts with embarrassment and guesses that King Daśaratha has arrived to meet them in the forest.

Lakṣmaṇa’s humility and filial sensitivity—he is “vrīlitaḥ” (abashed) and immediately thinks of the father’s presence.