Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 94, Shloka 5

चित्रकूटवर्णनम् (Description of Chitrakūṭa) / Rama Shows Sita Chitrakuta

केचिद्रजतसङ्काशाः केचित्क्षतजसंनिभाः।पीतमाञ्जिष्टवर्णाश्च केचिन्मणिवरप्रभाः।।।।पुष्यार्ककेतकाभाश्च केचिज्ज्योतीरसप्रभाः।विराजन्तेऽचलेन्द्रस्य देशा धातुविभूषिताः।।।।

kecid rajatasaṅkāśāḥ kecit kṣatajasaṃnibhāḥ |

pītamāñjiṣṭavarṇāś ca kecin maṇivaraprabhāḥ ||

puṣyārkaketakābhāś ca kecij jyotīrasaprabhāḥ |

virājante ’calendrasya deśā dhātuvibhūṣitāḥ ||

مُزَيَّنةً بالمعادن، تتلألأ نواحي هذا الجبل المهيب بألوان شتّى: فمنها ما يشبه الفِضّة، ومنها ما يضارع حُمْرةَ الدم، ومنها ما يصفَرّ كصبغِ المَنْجِشْتَا، ومنها ما يشرق كبريقِ الجواهر النفيسة؛ ومنها ما يلمع كالتوباز أو كالشمس أو كأزهارِ الكِتَكَة، ومنها ما يبرق كزئبقٍ متلألئ.

केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite: 'some')
रजतसङ्काशाःsilver-like
रजतसङ्काशाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरजत + सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (रजतस्य सङ्काशाः = 'like silver'); विशेषणम् (qualifying देशाः)
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; अनिश्चितवाचक
क्षतजसंनिभाःblood-red like
क्षतजसंनिभाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षतज + संनिभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (क्षतजस्य संनिभाः = 'blood-red like'); विशेषणम्
पीतमाञ्जिष्टवर्णाःyellowish-madder colored
पीतमाञ्जिष्टवर्णाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीत + माञ्जिष्ठ + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (पीतः माञ्जिष्ठवर्णः = 'yellowish-madder colored'); विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: 'and')
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
मणिवरप्रभाःshining like the best gems
मणिवरप्रभाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमणि + वर + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मणिवरस्य प्रभा यस्य = 'having the lustre of best gems'); विशेषणम्
पुष्यार्ककेतकाभाःhaving the sheen of topaz/sun/ketaka
पुष्यार्ककेतकाभाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुष्य + अर्क + केतक + आभा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (पुष्य-आर्क-केतक-आभाः = 'having the sheen of topaz/sun/ketaka'); विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
ज्योतीरसप्रभाःshimmering like quicksilver/starlight
ज्योतीरसप्रभाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्योतिस् + रस + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (ज्योतीरसस्य प्रभा यस्य = 'having the lustre of quicksilver/star-like essence'); विशेषणम्
विराजन्तेshine
विराजन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + राज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
अचलेन्द्रस्यof the lord of mountains
अचलेन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअचल + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अचलानाम् इन्द्रः = 'lord of mountains')
देशाःregions/tracts
देशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
धातुविभूषिताःadorned with minerals
धातुविभूषिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधातु + वि + भूष् (धातु) -> विभूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (धातुभिः विभूषिताः = 'adorned with minerals'); विशेषणम् (qualifying देशाः)

This mountain with its peaks is adorned with various minerals. Some of the regions have the radiance of silver and bronze, some look blood-red or madder-crimson, some sparkle like the rarest of gems while others shine like topaz or crystal or a flower of ketaka plant or shimmer like stars and quicksilver.

R
Rāma
S
Sītā
M
mountain (Citrakūṭa implied)
P
Puṣya (topaz / gemstone term in this translation tradition)

FAQs

Dharma includes the capacity to see value and order even in hardship: Rāma’s appreciative vision suggests inner discipline that turns exile into meaningful living.

Rāma continues describing Citrakūṭa’s natural splendor to Sītā, focusing on mineral colors and radiance across the mountain.

Cultivated perception and composure—finding serenity and beauty without clinging to royal comforts.