Shloka 19

Devanagari script

वनं कुरुषु यद्दिव्यं वासोभूषणपत्रवत्।दिव्यनारीफलं शश्वत्तत्कौबेरमिहैतु च।।।।

Transliteration

vanaṃ kuruṣu yad divyaṃ vāsobhūṣaṇapatravat | divyanārīphalaṃ śaśvat tat kauberam ihaitu ca ||

Translation

فلتأتِ إلى هنا غابة كُبيرا الإلهية في أرض الكورو، حيث تكون الأوراق نفسها لباسًا وزينة، وحيث تكون الفتيات السماويات «ثمارها» الدائمة الحضور.

Word by Word

• वनम्: forest
• वनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्तृपदत्वे प्रथमा

• कुरुषु: among/in the Kurus
• कुरुषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन; ‘in the land of the Kurus’

• यत्: which
• यत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (relative)

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• वासोभूषणपत्रवत्: with leaves as garments and ornaments
• वासोभूषणपत्रवत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वासस्-भूषण-पत्र-वत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्; समासः वासांसि च भूषणानि च (द्वन्द्व-भाव) + पत्रवत् (having leaves as ...)

• दिव्यनारीफलम्: having celestial women as fruits
• दिव्यनारीफलम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य-नारी-फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्; समासः दिव्याः नार्यः फलानि यस्य (बहुव्रीहि-भावार्थ) / नारीरूपं फलम् (कर्मधारय-सम्भव)

• शश्वत्: always
• शश्वत्: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: शश्वत् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always/ever)

• तत्: that
• तत्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वनम् इति परामर्शः (that)

• कौबेरम्: Kubera’s
• कौबेरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौबेर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘belonging to Kubera’

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• एतु: let it come
• एतु: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: लोट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Samucchaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

Context

Bharata said to Bharadwaja, You have already extended the hospitality in offering water for washing the feet with and of arghya befitting a guest as available in the forest.

Characters & Entities

• Kubera

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The dharmic ideal of honoring guests without miserliness: abundance is invoked not for indulgence alone, but to ensure guests are received with dignity and care.

What is the narrative situation?

To host Bharata’s large entourage, Bharadvāja calls for a wondrous, Kubera-associated forest of plenty to manifest at the hermitage.

Which character virtue is emphasized?

Magnanimity—Bharadvāja’s readiness to provide the best possible welcome, matching royal-scale needs through ascetic power.