Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

मन्थराकैकेयीसंवादः — Mantharā’s Counsel to Kaikeyī

Ayodhyā’s Succession Alarm

प्राप्तां सुमहतीं प्रीतिं प्रतीतां तां हतद्विषम्।उपस्थास्यसि कौसल्यां दासीव त्त्वं कृताञ्जलिः।।2.8.10।।

prāptāṃ sumahatīṃ prītiṃ pratītāṃ tāṃ hatadviṣam | upasthāsyasi kausalyāṃ dāsī iva tvaṃ kṛtāñjaliḥ || 2.8.10 ||

ستضطرّين إلى خدمة كوساليا—المشهورة، وقد غمرتها الآن البهجة بعد أن قُهِر أعداؤها—كخادمةٍ، ويداكِ مضمومتان خضوعًا.

प्राप्ताम्attained
प्राप्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त; √आप् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘obtained/attained’
सुमहतीम्very great
सुमहतीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
प्रीतिम्joy, delight
प्रीतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतीताम्renowned, well-known
प्रतीताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रतीत (कृदन्त; √इ धातु with प्रति-)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘well-known/recognized’
ताम्that (her)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
हतद्विषम्with enemies destroyed
हतद्विषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहत + द्विष् (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विषां हताः यस्याः सा) ‘whose enemies are slain’
उपस्थास्यसिyou will attend/serve
उपस्थास्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-स्था (√स्था धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कौसल्याम्Kausalya
कौसल्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौसल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
दासीa maidservant
दासी:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootदासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान (comparand)
इवlike, as
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृताञ्जलिःwith folded palms
कृताञ्जलिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वितीया-तत्पुरुष (अञ्जलिं कृतः) ‘with folded hands’

With folded palms like an attendant, you will have to serve that renowned Kausalya who is greatlly delighted by getting rid of her enemies.

M
Manthara
K
Kaikeyi
K
Kausalya

FAQs

It illustrates how adharma operates through fear and humiliation: Mantharā tries to replace truth with insecurity, pushing Kaikeyi toward unrighteous action.

Mantharā paints a degrading future for Kaikeyi if Rama is crowned, aiming to provoke her into opposing the coronation.

The targeted virtue is equanimity and discernment (viveka); Kaikeyi is pressured to abandon calm judgment.