Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 77, Shloka 4

और्ध्वदैहिकक्रिया-शोकविलापः

Obsequies for Daśaratha and the Brothers’ Lament

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ त्रयोदशे।।।।विललाप महाबाहुर्भरत श्शोकमूर्छितः।शब्दापिहितकण्ठस्तु शोधनार्थमुपागतः।।।।चितामूले पितुर्वाक्यमिदमाह सुदुःखितः।

tataḥ prabhātasamaye divase ’tha trayodaśe | vilalāpa mahābāhur bharataḥ śokamūrchitaḥ | śabdāpihitakaṇṭhas tu śodhanārtham upāgataḥ | citāmūle pitur vākyam idam āha suduḥkhitaḥ ||

ثم عند فجر اليوم الثالث عشر، جاء بهاراتا عظيم الساعدين، مغشيّاً عليه من الحزن، لأداء طقس التطهير؛ وكان حلقه مخنوقاً بالنشيج، فوقف عند أصل محرقة أبيه وقال هذه الكلمات وهو في غاية الأسى.

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (adverb: 'then/thereafter')
प्रभातसमयेat dawn
प्रभातसमये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभात + समय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: 'at dawn-time'); सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
दिवसेon the day
दिवसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (particle: 'then/thereupon')
त्रयोदशेon the thirteenth
त्रयोदशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (संख्याप्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numeral compound 'thirteen'); सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) दिवसे
विललापlamented
विललाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+लप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + बाहु (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('mighty-armed'); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
भरतःBharata
भरतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
शोकमूर्छितःovercome/unconscious with grief
शोकमूर्छितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशोक + मूर्छित (मूर्छ् धातु → क्त)
Formतत्पुरुष-समास ('fainted due to grief'); क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
शब्दापिहितकण्ठःwith voice choked/filled with sound
शब्दापिहितकण्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशब्द + अपिहित + कण्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कण्ठः 'throat/voice' qualified by 'covered/filled with sound'); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (particle: 'but/indeed')
शोधनार्थम्for purification
शोधनार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootशोधन + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (चतुर्थी-तत्पुरुष/अर्थ-समास: 'for the purpose of purification'); द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; प्रयोजन (purpose)
उपागतःhaving arrived
उपागतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउप+गम् (धातु) → उपागत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
चितामूलेat the foot of the pyre
चितामूले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिता + मूल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: 'at the foot of the pyre'); सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) वाक्यम्
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सुदुःखितःdeeply grieved
सुदुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + दुःखित (दुःख्/दुःख धातु/प्रातिपदिक → क्त)
Formकर्मधारय-समास ('very sorrowful'); क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः

Thereafter at the hour of dawn on the thirteenth day mighty-armed Bharata visited the cemetery to perform the purificatory ceremony. Approaching the place of the funeral pyre of his father, he lamented in the intensity of grief:

B
Bharata
D
Daśaratha

FAQs

Dharma appears as fidelity to ritual purity and ancestral rites: even in grief, Bharata arrives to perform what tradition prescribes.

On the thirteenth day after Daśaratha’s cremation, Bharata comes to the pyre-site for purification and begins his lament.

Reverence and responsibility: Bharata’s devotion to his father’s rites despite being emotionally overwhelmed.