Valmiki Ramayana 2.50.45 — Ayodhya Kanda, Sarga 50, Shloka 45

गङ्गादर्शनम् तथा गुहसमागमः

Vision of the Gaṅgā and Meeting with Guha

Devanagari script

अश्वानां खादनेनाहमर्थी नान्येन केनचित्।एतावताऽत्र भवता भविष्यामि सुपूजितः।।2.50.45।।

Transliteration

aśvānāṃ khādanenāham arthī nānyena kenacit |

ētāvatā ’tra bhavatā bhaviṣyāmi supūjitaḥ || 2.50.45 ||

Translation

لا أطلب إلا علفًا للخيول، ولا شيئًا غيره. إن فعلتَ هنا هذا القدر فحسب، عدَدْتُ نفسي مكرَّمًا حقًّا.

Word by Word

• एते: these
• एते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय

• दयिताः: beloved/dear
• दयिताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दयित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘एते’ (अश्वाः) इत्यस्य विशेषणम्

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पितुः: of (my) father
• पितुः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• दशरथस्य: of Daśaratha
• दशरथस्य: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (proper noun)

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एतैः: by these
• एतैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• सुविहितैः: well-tended/well-provided
• सुविहितैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + विहित (प्रातिपदिक; √धा/√हि? + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त) with ‘सु-’, पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अश्वैः’ इत्यस्य विशेषणम् (well-arranged/well-tended)

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• भविष्यामि: I shall become
• भविष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अर्चितः: honoured
• अर्चितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्

Context

What I now need is fodder for the horses. Nothing more. If you can do this much, I'll deem it a great honour.

Characters & Entities

• Rama
• Guha
• horses (aśva)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes moderation and non-exploitation: Rama accepts only what is necessary, refusing excess even when offered hospitality.

What is the narrative situation?

Guha offers service; Rama limits his request to the practical need of feeding the horses.

Which character virtue is emphasized?

Saṃyama (self-restraint) and humility in receiving help.