Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

तमसातीरवासः

Night on the Bank of the Tamasa and the Stratagem to Elude the Citizens

अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्न भरतौ तथा।।2.46.5।।

anuraktā hi manujā rājānaṃ bahubhir guṇaiḥ | tvāṃ ca māṃ ca naravyāghra śatrughna-bharatau tathā ||2.46.5||

يا نمرَ الرجال، إن الناس حقًّا مخلصون—لِكَثرة الفضائل—للملك، ولك، ولي، وكذلك لبهاراتا وشترغنا.

anuraktāḥattached/devoted
anuraktāḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (predicate)
TypeAdjective
Rootanurakta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative/1st), Bahuvacana (Plural); predicate adjective of manujāḥ
hiindeed/for
hi:
Sambandha-bodhaka (particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta (emphasis/causal)
manujāḥpeople
manujāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanuja (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative/1st), Bahuvacana (Plural)
rājānamthe king
rājānam:
Karma (कर्म/Object) (of anuraktāḥ)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
bahubhiḥwith many
bahubhiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of guṇaiḥ
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/Neuter), Tṛtīyā (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural); agrees with guṇaiḥ
guṇaiḥvirtues
guṇaiḥ:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु) (cause/means of attachment)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Tṛtīyā (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
tvāmyou
tvām:
Karma (object of anuraktāḥ, understood)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Dvitīyā (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
māmme
mām:
Karma (object of anuraktāḥ, understood)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Dvitīyā (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
nara-vyāghraO tiger among men
nara-vyāghra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + vyāghra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Sambodhana (Vocative), Ekavacana (Singular); karmadhāraya: naraḥ eva vyāghraḥ (tiger among men)
śatrughnaO Śatrughna
śatrughna:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśatrughna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Sambodhana (Vocative), Ekavacana (Singular)
bharatauBharata (and another) / Bharata (dual form)
bharatau:
Karma (कर्म/Object) (of anuraktāḥ, understood)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā/Dvitīyā (Nom/Acc), Dvivacana (Dual); here as additional objects (accusative dual) in coordination
tathālikewise
tathā:
Samuccaya/Prakāra (coordination)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb 'likewise/also'

With the intention of confusing the citizens, Rama said to the charioteer, O Sumantra, having seated in the chariot proceed speedly for a while in northerly direction and again turn back the chariot. Accomplish this feat in such a manner that the citizens will not know (where we have gone).

R
Rama
L
Lakshmana
D
Dasharatha
B
Bharata
S
Shatrughna
P
People of Ayodhya

FAQs

Dharma is linked to guṇa (virtue): legitimate authority and public loyalty arise from moral excellence rather than mere power.

As Rama departs, he reflects on how deeply the citizens are attached to the royal family.

Recognition of ethical leadership—Rama notes that devotion is earned through virtues.