Shloka 21

यावदेव तु संसुप्ता स्तावदेव वयं लघु।रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम्।।2.46.21।।

yāvad eva tu saṁsuptāḥ tāvad eva vayaṁ laghu |

ratham āruhya gacchāmaḥ panthānam akuto-bhayam ||2.46.21||

ما داموا غارقين في النوم، فلنسرع فنركب العربة ونمضي في الطريق بلا خوف ولا عائق.

यावत्as long as
यावत्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/संबन्ध-शब्द)
Formपरिमाण/कालवाचक-अव्यय (so long as)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis/only)
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय
संसुप्ताःasleep
संसुप्ताः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-स्वप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (पौराः) इत्यस्य विशेषणम्
तावत्for that long
तावत्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/संबन्ध-शब्द)
Formपरिमाण/कालवाचक-अव्यय (so long/that long)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
लघुquickly
लघु:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial use: quickly)
रथम्the chariot
रथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल
गच्छामःwe go / we shall go
गच्छामः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present; here near-future sense), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन
पन्थानम्the path/way
पन्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्थान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अकुतोभयम्free from fear on all sides
अकुतोभयम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअकुतः + भय (प्रातिपदिक)
Formसमासः: अकुतः भयम् यस्मिन् (नञ्/अव्ययपूर्वक-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (पन्थानम्)

While they are asleep, we shall quickly mount the chariot and fearlessly proceed on the way.

R
Rama
C
chariot (ratha)

FAQs

Dharma here is expressed as disciplined, non-violent resolve: Rama chooses a quiet, unobtrusive departure to minimize disturbance and avoid causing further turmoil.

Rama is preparing to leave Ayodhya for the forest; the plan is to depart swiftly while the city’s people are asleep.

Self-restraint and compassion—acting quickly and quietly so others are not drawn into suffering.