Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

यौवराज्याभिषेक-उपकल्पनम्

Preparations for Rama’s Installation as Yuvaraja

अथाऽभिवाद्य राजानं रथमारुह्य राघवः।।।।ययौ स्वं द्युतिमद्वेश्म जनौघैः प्रतिपूजितः।

athābhivādya rājānaṁ ratham āruhya rāghavaḥ |

yayau svaṁ dyutimad veśma janaughaiḥ pratipūjitaḥ ||

ثم إن راغهافا، بعد أن قدّم التحية للملك، ركب مركبته ومضى إلى داره المتلألئة، مكرَّمًا من جموع الناس.

tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
caand
ca:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
apialso
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (also)
paurāḥcitizens
paurāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpaura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
nṛpateḥof the king
nṛpateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
vacaḥspeech, proclamation
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वचः)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund)
tathāthus
tathā:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (so, thus)
lābhama gain
lābham:
Upameya (उपमेय)
TypeNoun
Rootlābha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमेय-प्रयोगः
ivaas if, like
iva:
Upamāna-marker (उपमानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
iṣṭamdear, desired
iṣṭam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootiṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (लाभम्—प्रियवत्)
āśuimmediately
āśu:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formकाल/शीघ्रता-अव्यय (quickly, immediately)
narendramthe king
narendram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnarendra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः—‘नराणाम् इन्द्रः’
āmantryahaving taken leave of
āmantrya:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-mantr (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having taken leave/asked permission’
gṛhāṇihomes
gṛhāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/गन्तव्य), बहुवचन
gatvāhaving gone
gatvā:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having gone’
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
samānarcuḥworshipped
samānarcuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-arc (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
ati-prahṛṣṭāḥoverjoyed
ati-prahṛṣṭāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + prahṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अव्ययीभावः—‘अति’ + ‘प्रहृष्ट’ (very delighted); विशेषणम् (पौराः)

Having paid his obeisance to the king, Rama ascended the chariot amidst the acclaim of multitudes of men and left for his splendid abode.

R
Rāma (Rāghava)
D
Daśaratha
R
ratha (chariot)

FAQs

Maryādā and respect for elders: Rāma’s salutation to the king exemplifies disciplined conduct and truthful alignment with social and royal duty.

After the court proceedings, Rāma respectfully takes leave and returns home amid public acclaim.

Rāma’s humility and propriety, shown by honoring his father-king before departing.