Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

यौवराज्याभिषेक-उपकल्पनम्

Preparations for Rama’s Installation as Yuvaraja

चैत्रश्श्रीमानयं मासः पुण्यः पुष्पितकाननः।यौवराज्याय रामस्य सर्वमेवोपकल्प्यताम्।।।।राज्ञस्तूपरते वाक्ये जनघोषो महानभूत्।

caitraḥ śrīmān ayaṃ māsaḥ puṇyaḥ puṣpitakānanaḥ |

yauvarājyāya rāmasya sarvam evopakalyatām ||

rājñas tūparate vākye janaghoṣo mahān abhūt ||

«هذا شهر تشيترا المبارك، شهرٌ مقدّس، وغاباته مزهرة. فليُعَدّ كلُّ شيء لتتويج راما وليًّا للعهد.» فلما فرغ الملك من كلامه علا من الناس هتافٌ عظيمٌ بالتهليل.

चैत्रः(the month) of Chaitra
चैत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootcaitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjective) मासः इति विशेष्यस्य
श्रीमान्auspicious, splendid
श्रीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण मासः इति विशेष्यस्य
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण मासः इति विशेष्यस्य
मासःmonth
मासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पुण्यःsacred
पुण्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण मासः इति विशेष्यस्य
पुष्पितकाननःhaving blossoming groves
पुष्पितकाननः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuṣpita (कृदन्त/प्रातिपदिक) + kānana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (puṣpitaṃ kānanaṃ yasya/puṣpita-kānanaḥ); विशेषण मासः इति विशेष्यस्य
यौवराज्यायfor the heir-apparency/installation as prince-regent
यौवराज्याय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyauvarājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थे
रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपकल्प्यताम् इति क्रियायाः कर्म
एवindeed, just
एव:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
उपकल्प्यताम्let it be arranged/prepared
उपकल्प्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa + √kḷp (कॢप्) (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive); विधिलिङ्गार्थे आज्ञा/अनुज्ञा
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
उपरते(when it) had ceased/stopped
उपरते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootupa + √ram (रम्) (धातु)
Formलिट्-प्राय/कृदन्त-निष्ठा-प्रयोगः; उपरत (कृदन्त) इत्यस्य सप्तमी एकवचन नपुंसक/पुं?; अत्र 'वाक्ये' इति सप्तमी-विशेषणरूपेण: 'वाक्ये उपरते' = 'when the speech ceased' (locative absolute)
वाक्येin/when the words (speech)
वाक्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण; उपरते इति सह सति-सप्तमी (locative absolute)
जनघोषःpeople's acclamation/applause
जनघोषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक) + ghoṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (janānāṃ ghoṣaḥ)
महान्great
महान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण जनघोषः इति विशेष्यस्य
अभूत्arose/occurred
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू) (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

This auspicious month of Chaitra is sacred with its blossoming groves. Let all the arrangements be made for the installation of Rama as heirapparent. On hearing this, all the members of the assembly applauded the king tumultously.

D
Daśaratha
R
Rāma
Y
yauvarājya (heir-apparent consecration)

FAQs

Rajadharma includes orderly succession and acting in harmony with auspicious timing and public welfare; the people’s acclaim signals social endorsement of a righteous choice.

Daśaratha issues the formal instruction to prepare for Rāma’s installation as heir-apparent, and the assembly responds with loud approval.

Daśaratha’s sense of governance and responsibility in arranging succession; Rāma’s implied fitness, validated by public acclaim.