Next Verse

Shloka 1

यौवराज्याभिषेक-उपकल्पनम्

Preparations for Rama’s Installation as Yuvaraja

तेषामञ्जलिपद्मानि प्रगृहीतानि सर्वशः।प्रतिगृह्याब्रवीद्राजा तेभ्यः प्रियहितं वचः।।।।

teṣām añjalipadmāni pragṛhītāni sarvaśaḥ | pratigṛhyābravīd rājā tebhyaḥ priyahitaṃ vacaḥ ||

تقبّل الملكُ أكفَّهم المضمومة كزهور اللوتس، المرفوعة في كلّ ناحية بخشوع، ثم خاطبهم بكلامٍ محبوبٍ نافع.

अहोoh!
अहो:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootaho (अव्यय)
FormAvyaya; exclamation (विस्मयादि-निपात)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस् धातु)
FormPresent (लट्), Parasmaipada, 1st Person, Singular
परमप्रीतःextremely pleased
परमप्रीतः:
Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama + prīta (कृदन्त; √prī (प्री) क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular; predicate adjective of 'अस्मि'
प्रभावःsplendor; greatness
प्रभावः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhāva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
अतुलःincomparable
अतुलः:
Karta-anvaya (कर्तरि विशेषण)
TypeAdjective
Rootatula (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; agrees with 'प्रभावः'
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
यत्since; because
यत्:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun used as indeclinable conjunction (यदर्थे) introducing cause
मेmy; to me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive/Dative, Singular; enclitic
ज्येष्ठम्eldest
ज्येष्ठम्:
Karma-anvaya (कर्मणि विशेषण)
TypeAdjective
Rootjyeṣṭha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; agrees with 'पुत्रम्'
प्रियम्beloved
प्रियम्:
Karma-anvaya (कर्मणि विशेषण)
TypeAdjective
Rootpriya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; agrees with 'पुत्रम्'
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; object of 'इच्छथ'
यौवराज्यस्थम्as prince-regent
यौवराज्यस्थम्:
Karma-anvaya (कर्मणि विशेषण)
TypeAdjective
Rootyauvarājya + stha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; agrees with 'पुत्रम्'
इच्छथyou desire
इच्छथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√iṣ (इष् धातु)
FormPresent (लट्), Parasmaipada, 2nd Person, Plural

The citizens held out their palms folded like lotuses in reverence and urged king Dasaratha in all possible ways (to coronate Rama). He reciprocated their respect with words preasing and beneficial to them:

D
Daśaratha
C
citizens of Ayodhyā

FAQs

Rājadharma: a king should respond to his people with speech that is both agreeable and truly beneficial—pleasantness must be joined to welfare.

The people approach Daśaratha with reverence and urgency regarding royal decisions (connected to Rāma’s coronation), and the king responds formally.

Statesmanship and courtesy—Daśaratha honors public reverence and answers with measured, welfare-oriented speech.