Valmiki Ramayana 2.16.38: Ayodhya Kanda, Sarga 16, Shloka 38

सुमन्त्रदर्शनम् तथा रामस्य राजदर्शनाय प्रस्थानम्

Sumantra Meets Rama; Rama Departs to See the King

Devanagari script

रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः।।।।वचोभिरग्य्रैर्हर्म्यस्था क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.16.38

Transliteration

rāmaṃ sarvānavadyāṅgyo rāmapiprīṣayā tataḥ |

vacobhir agrair harmyasthāḥ kṣitisthāś ca vavandire ||

Translation

ثم إن النساءَ ذواتِ الجمالِ الذي لا عيبَ فيه—منهنّ من كنّ على شرفات القصور ومنهنّ من كنّ على الأرض—قدّمن لراما التحيةَ بكلماتٍ مختارةٍ مُرضية، ابتغاءَ إكرامه وإدخال السرور عليه.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमार्थक-अव्यय (adverb: 'then/thereafter')

• पावकसङ्काशम्: fire-like
• पावकसङ्काशम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पावक (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
• Form: उपमान-तत्पुरुष ('like fire'); द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (qualifying रथोत्तमम्)

• आरुरोह: mounted
• आरुरोह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + रुह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• रथोत्तमम्: the best chariot
• रथोत्तमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय ('best chariot'); द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• वैयाघ्रम्: tiger-skin covered
• वैयाघ्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वैयाघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (qualifying रथोत्तमम्)

• पुरुषव्याघ्रः: tiger among men
• पुरुषव्याघ्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ('tiger among men'); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• राजतम्: silver
• राजतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: राजत (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (qualifying रथोत्तमम्)

• राजनन्दनः: the king's son
• राजनन्दनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ('king's son'); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग

Context

O Joy of your mother (Rama) on seeing you having successfully acomplished the purpose of your journey (life) by securing your father's kingdom, your mother Kausalya will surely be delighted.

Characters & Entities

• Rama
• Ayodhya (implied city setting)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Public reverence for a virtuous prince reflects dharma: society honors those who embody righteousness, and speech used for blessing and respect is treated as ethically elevating.

What is the narrative situation?

As Rama proceeds through the royal road, women in Ayodhya gather at different vantage points to salute him with auspicious words.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s public esteem—his perceived integrity and worthiness—shown by spontaneous civic veneration.