Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा

Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative

उपपन्नं मनोज्ञं च वचनं तव मैथिलि।प्रीता चास्म्युचितं किं ते करवाणि ब्रवीहि मे।।2.118.15।।

upapannaṃ manojñaṃ ca vacanaṃ tava maithili |

prītā cāsmy ucitaṃ kiṃ te karavāṇi bravīhi me ||2.118.15||

يا ميثِلي، إن كلامك لائقٌ وعذبٌ معًا. لقد سُررتُ بك؛ فاخبريني بما ينبغي لي أن أفعله لأجلك.

उपपन्नम्befitting
उपपन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootउप-√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘युक्तम्/समुचितम्’
मनोज्ञम्pleasing
मनोज्ञम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमनोज्ञ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘वचनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
मैथिलिO Maithili
मैथिलि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमैथिली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्रीताpleased
प्रीता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्री (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सन्तुष्टा’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन
उचितम्appropriate
उचितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउचित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘किं’ इत्यस्य विशेषणम्—‘उचितं किं’
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; प्रश्नवाचक
तेfor you/to you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/Dative 4th), एकवचन; ‘तुभ्यम्’
करवाणिshall I do
करवाणि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/optative-like injunctive usage), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘कुर्याम्/करोमि’ अर्थे
ब्रवीहिtell
ब्रवीहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; ‘मह्यम्’

O Sita, I am glad to hear your befitting and pleasing words. Tell me what appropriate thing you desire and I shall give you.

A
Anasūyā
S
Sītā (Maithilī)

FAQs

Dharma is framed as ‘ucita’—doing what is appropriate to the relationship and situation, especially in caring for guests and the virtuous.

Anasūyā praises Sītā’s respectful speech and invites her to ask for a suitable boon or assistance.

Anasūyā’s discernment (knowing what is ‘proper’) and her readiness to serve.