Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

The Legend of Hemakuṇḍala: Charity, Decline of the Sons, and Yama’s Judgment

पयो दधीनि तक्राणि गोमयानि तृणानि च । काष्ठानि फलमूलानि लवणाद्रा र्दिपिप्पली

payo dadhīni takrāṇi gomayāni tṛṇāni ca | kāṣṭhāni phalamūlāni lavaṇādrā rdipippalī

اللبن، والروب، واللبن المخيض، وروث البقر، والأعشاب؛ وكذلك الحطب، والثمار والجذور، مع الملح والزنجبيل والفلفل الطويل.

पयःmilk
पयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
दधीनिcurds
दधीनि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
तक्राणिbuttermilk
तक्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
गोमयानिcow-dung
गोमयानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोमय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
तृणानिgrass
तृणानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
काष्ठानिwood
काष्ठानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
फलमूलानिfruits and roots
फलमूलानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्व (फलानि च मूलानि च)
लवणsalt
लवण:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (पाठभेद/संधि-सन्देहः—अग्रे ‘आर्द्रा’ इत्यनेन सह सूची)
आर्द्राwet/ginger (uncertain reading)
आर्द्रा:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआर्द्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (पाठदोषसम्भावना—सूच्यर्थे ‘आर्द्रक’/‘आर्द्राणि’ अपेक्षितम्)
पिप्पलीlong pepper
पिप्पली:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपिप्पली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (पाठे ‘र्दि’ खण्डः सम्भवतः संधि/मुद्रणदोषः)

Unspecified (verse is a list within the narrative context of Svarga-khaṇḍa 30)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes: IAST ‘lavaṇādrā rdipippalī’ तथा देवनागरी ‘लवणाद्रा र्दिपिप्पली’ इत्यत्र पाठ/विभाजन-सन्देहः। सम्भाव्यः पाठः: ‘लवणम् आर्द्रकं पिप्पली’ वा ‘लवणाद्रकपिप्पली’ इति समासः। अत्र न्यूनतम-संधि-निर्णयेन पदानि: लवण + आर्द्रा + पिप्पली इति दर्शितम्।

FAQs

It enumerates common substances used in domestic rites, hospitality, and charitable giving—food staples (milk products), fuel and fodder (wood, grass), and simple provisions/spices (salt, ginger, long pepper).

Indirectly, yes: it highlights simple, accessible materials associated with sustenance and service, aligning with Purāṇic emphasis on merit through practical giving and support of ritual life.

Yes. Ādraka (ginger) and pippalī (long pepper) are classic, widely used ingredients in Ayurveda and ritual cuisine, often representing everyday health-supporting provisions rather than luxury goods.