Shloka 32

Śatrughna’s Entry into Ahicchatrā

Temptation of Sumada and the Goddess’s Boon

Devanagari script

इत्येतद्वाक्यमाकर्ण्य प्रहृष्टः सुमदो नृपः । वव्रे निजं हृतं राज्यं हतदुर्जनकंटकम्

Transliteration

ityetadvākyamākarṇya prahṛṣṭaḥ sumado nṛpaḥ | vavre nijaṃ hṛtaṃ rājyaṃ hatadurjanakaṃṭakam

Translation

فلما سمع سُمَدَةُ الملكُ تلك الكلمات ابتهج. فاختار مملكته التي سُلبت منه، وقد زال عنها شوكُ الأشرار.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/उक्ति-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक/quotative particle

• एतत्-वाक्यम्: this statement
• एतत्-वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम) + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: ‘एतत् वाक्यम्’ (this statement)

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + कर्ण् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), ‘having heard’

• प्रहृष्टः: delighted
• प्रहृष्टः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रहृष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक; √हृष्)
• Form: कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘सुमदः’ विशेषण

• सुमदः: Sumada
• सुमदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुमद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• नृपः: king
• नृपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘सुमदः’ के विशेष्य/अप्पोज़िशन

• वव्रे: chose / asked for
• वव्रे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; वृणीते)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• निजम्: his own
• निजम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘राज्यम्’ विशेषण

• हृतम्: stolen / taken away
• हृतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √हृ)
• Form: कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘राज्यम्’ विशेषण

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• हत-दुर्जन-कण्टकम्: with wicked-thorns removed (free of villains)
• हत-दुर्जन-कण्टकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हत (कृदन्त; √हन्) + दुर्जन (प्रातिपदिक) + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘दुर्जनः कण्टकः’ (wicked as thorn) तथा ‘हतः ...’ (removed); ‘राज्यम्’ विशेषण

Speaker

Narrator (contextual; not explicitly marked in the given verse)

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: इति + एतद्वाक्यम् → इत्येतद्वाक्यम्; वाक्यम् + आकर्ण्य → वाक्यमाकर्ण्य; हत + दुर्जन + कण्टकम् → हतदुर्जनकंटकम्

Characters & Entities

• Sumada

FAQs

What is the central message of this verse?

It portrays righteous restoration: a dispossessed king seeks his rightful kingdom again, and the removal of wicked elements is presented as essential for stable rule.

What does the phrase 'hatadurjanakaṇṭakam' imply?

Literally “with the thorn of wicked people removed,” it suggests that harmful, disruptive persons (or factions) have been eliminated, clearing obstacles to just governance.

What ethical lesson does this verse communicate for leadership?

Legitimate authority should be reclaimed and exercised only after removing corrupt or harmful influences; good rule is linked to protecting society from ‘durjana’ (wicked actors).