Previous Verse
Next Verse

Shloka 82

Pitṛ-tīrtha Context: Marks of Sin, Śrāddha Discipline, and Karmic Ripening

in Yayāti’s Narrative

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । प्रव्रज्यागमिता यैश्च संयुक्ता ये च मद्यपैः

niyamānsvayamādāya ye tyajaṃtyajiteṃdriyāḥ | pravrajyāgamitā yaiśca saṃyuktā ye ca madyapaiḥ

الذين يتخذون بأنفسهم رياضاتٍ دينية ثم يتركونها لعجزهم عن ضبط الحواس؛ والذين يدخلون طريق الزهد بتأثير غيرهم؛ والذين يخالطون شاربي المسكرات—فهؤلاء جميعًا مُستنكرون هنا.

नियमान्rules/vows
नियमान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
स्वयम्oneself
स्वयम्:
Visheshana (विशेषण/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (reflexive adverb: oneself)
आदायhaving taken up
आदाय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootā + dā (धातु) + lyap (ल्यप्)
Formल्यबन्त अव्यय (gerund)
येthose who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
त्यजन्तिabandon
त्यजन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अजित-इन्द्रियाः(those) whose senses are uncontrolled
अजित-इन्द्रियाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootajita (प्रातिपदिक) + indriya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—बहुव्रीहि (येषाम् इन्द्रियाणि अजितानि)
प्रव्रज्या-गमिताःmade to take up renunciation
प्रव्रज्या-गमिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpravrajyā (प्रातिपदिक) + gamita (प्रातिपदिक; √gam + ṇic + kta)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रव्रज्यां गमिताः = made to enter renunciation)
यैःby whom
यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
संयुक्ताःassociated
संयुक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam + yuj (धातु) + kta (कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्यय भूतकर्मणि कृदन्त (joined/associated)
येthose who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
मद्यपैःwith drunkards
मद्यपैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmadyapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Unclear from single-verse excerpt (context needed; Bhūmi-khaṇḍa commonly frames Pulastya speaking to Bhīṣma).

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: नियमान्स्वयमादाय = नियमान् + स्वयम् + आदाय; त्यजंत्यजितेंद्रियाः = त्यजन्ति + अजितेन्द्रियाः; प्रव्रज्यागमिता = प्रव्रज्या + गमिताः; इंद्रियाः = इन्द्रियाः (लिप्यन्तर-भेद).

FAQs

It warns against adopting vows without self-control, taking up renunciation for external reasons, and keeping company with intoxicated/drinking companions—each undermines genuine dharma.

Discipline fails when the senses remain unconquered (ajitendriyāḥ), leading a person to abandon the observances they had undertaken.

Renunciation is portrayed as spiritually compromised when one is pushed into it by others rather than arising from inner dispassion and clarity, making it prone to hypocrisy or relapse.