Shloka 67
Description of the Origin of the Cosmic Egg (Brahmāṇḍa) and the Ocean as King of Tīrthas
Devanagari script
ब्रह्मणो मनसो जाताश्वत्वारः सनकादयः । देहाद्भावादयो देवि यैरिदं वर्द्धितं जगत् ॥ ६७ ॥
Transliteration
brahmaṇo manaso jātāśvatvāraḥ sanakādayaḥ | dehādbhāvādayo devi yairidaṃ varddhitaṃ jagat || 67 ||
Translation
يا إلهة، من ذهن براهما وُلد أشفَتْفارا والحكماء ابتداءً بسنكا؛ ومن الجسد نشأ بهافا وغيرُه—وبهم اتّسع هذا العالم واستُبقي.
Word by Word
ब्रह्मणःof Brahman
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन — 'of Brahman'
मनसःof the mind
मनसः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन — 'of (the) mind'
जाताःborn
जाताः:
विशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) + जात (कृदन्त/क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन — 'born'
चत्वारःfour
चत्वारः:
विशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन — 'four'
सनकादयःSanaka and others
सनकादयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसनक + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सनक-आदयः = 'Sanaka and others'); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
देहात्from the body
देहात्:
अपादान (Apadāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन — 'from the body'
भावादयःBhāva and others
भावादयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभाव + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भाव-आदयः = 'Bhāva and others'); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
देविO goddess
देवि:
सम्बोधन (Vocative/Address)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन — address
यैःby whom
यैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन — 'by whom/with whom'
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन — here as object qualifier
वर्द्धितम्expanded
वर्द्धितम्:
विशेषण (Adjectival to object)
TypeAdjective
Rootवृध् (धातु) + वर्द्धित (कृदन्त/क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन — 'increased/expanded' (agreeing with जगत्)
जगत्the world
जगत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन — here as object of implied action 'made/expanded'
Speaker
Unspecified narrator/speaker addressing the देवी (Devi, “Goddess”).
Vrata Kalpa
Vrata: none
Verse Rasa
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
Characters & Entities
B
BrahmāD
DeviA
AśvatvāraS
SanakaS
Sanakādayaḥ (Sanaka and others)B
BhāvaB
Bhāvādayaḥ (Bhāva and others)J
jagat (the world/universe)FAQs