Previous Verse
Next Verse

Shloka 129

Glory of Puruṣottama: Pañcatīrthī Observance and Narasiṃha Worship

कांतारे प्राणसंदेहे विषवह्निजलेषु च । राजादिभीषु संग्रामे ग्रहरोगादिपीडिते ॥ १२९ ॥

kāṃtāre prāṇasaṃdehe viṣavahnijaleṣu ca | rājādibhīṣu saṃgrāme graharogādipīḍite || 129 ||

في القَفْرِ حين تُصبح الحياة موضعَ شكٍّ وخطر؛ وبين السُّمِّ والنار والماء؛ وعند الخوف من الملوك وأمثالهم؛ وفي ساحة القتال؛ وعند الابتلاء بتأثيرات الكواكب والمرض وسائر الآلام—فليُذكَرْ هو، وليُتَّخَذْ ملجأً مقدّسًا يُعتمَد عليه.

कान्तारेin a wilderness/forest
कान्तारे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootकान्तार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
प्राण-सन्देहेin danger to life (lit. in doubt about life)
प्राण-सन्देहे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + सन्देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणानां सन्देहः)
विष-वह्नि-जलेषुin poison, fire, and water
विष-वह्नि-जलेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (विषे च वह्नौ च जले च)
and
:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
राज-आदि-भीषुin fears from kings and the like
राज-आदि-भीषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootराज (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + भी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), बहुवचन; तत्पुरुषः (राजादिभ्यः भीः/भयम्)
संग्रामेin battle
संग्रामे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
ग्रह-रोग-आदि-पीडितेwhen afflicted by ग्रह-possession, disease, etc.
ग्रह-रोग-आदि-पीडिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootग्रह (प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + पीडित (कृदन्त; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त/PPP) √पीड् (पीडने) → पीडित; तत्पुरुषः (ग्रह-रोगादिभिः पीडिते)

Narada (teaching in a protective/dharma context; dialogue setting traditionally with Sanatkumara lineage)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

It teaches that in extreme संकट—natural threats, political fear, war, illness, and even graha-doṣa—one should take refuge in a sacred remembrance/recourse taught in the chapter, placing dharma and devotion above panic.

By listing many life-threatening situations, it implies bhakti is not only ceremonial but a living refuge: remembrance of the Divine (as taught in the surrounding passage) becomes the devotee’s protection when worldly supports fail.

The mention of graha (planetary afflictions) points to Jyotiṣa (Vedic astrology) as a diagnostic lens for suffering, while the verse frames the ultimate remedy as spiritual recourse aligned with dharma and devotion.