Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

कृत्वैव वांतिं पुनरत्ति तां यस्तद्वत्प्रतिज्ञाव्रतभङ्गकारी । वेदा न शास्त्रं न च तत्पुराणं न चापि सन्तः स्मृतयो न च स्युः ॥ ३३ ॥

kṛtvaiva vāṃtiṃ punaratti tāṃ yastadvatpratijñāvratabhaṅgakārī | vedā na śāstraṃ na ca tatpurāṇaṃ na cāpi santaḥ smṛtayo na ca syuḥ || 33 ||

من تقيّأ ثم عاد فأكل قيئه نفسه—فذلك مثلُ ناقض العهد وكاسر الـvrata، الذي يهدم وعده ونسكه. لمثل هذا الإنسان كأن الفيدا لا وجود لها، ولا الشاسترا، ولا البورانا؛ وكأن الصالحين غير موجودين، بل حتى الـSmṛti لا تكون له مرشدًا.

कृत्वाhaving done
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund) ‘having done’
एवindeed
एव:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
वाम्तिम्vomit
वाम्तिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाम्ति/वान्ति (प्रातिपदिक; ‘vomit’)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; पाठभेदः ‘वांतिं/वाम्तिं’
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: again)
अत्तिeats
अत्ति:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√अद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ताम्that (it)
ताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तद्वत्likewise
तद्वत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय/तद्धितान्त)
Formतुल्यार्थक-अव्यय (adverb: likewise/in that manner)
प्रतिज्ञा-व्रत-भङ्ग-कारीa breaker of vows/promises
प्रतिज्ञा-व्रत-भङ्ग-कारी:
समानााधिकरण/कर्ता (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (प्रतिज्ञायाः व्रतस्य भङ्गं करोति इति)
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
शास्त्रम्scripture/treatise
शास्त्रम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तत्-पुराणम्that Purana
तत्-पुराणम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तत् पुराणम् = that Purana)
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अपिalso/even
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/सम्भावनार्थक-निपात (also/even)
सन्तःthe good/saints
सन्तः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक; from √अस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘good people/saints’
स्मृतयःSmṛtis/traditions
स्मृतयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
स्युःwould be/exist
स्युः:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

Narada (teaching on vrata-dharma; traditional dialogue context with Sanatkumara lineage)

Vrata: none

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: raudra

FAQs

It equates breaking a sacred vow with a revolting self-reversal, teaching that spiritual life depends on integrity (satya) and steadiness in observances (vrata).

Bhakti is sustained by trust and discipline; violating one’s pledged observance undermines inner purity and reliability before Bhagavan, making scriptural guidance ineffective in practice.

It highlights Dharma-śāstra style discipline: the practical rule that vows (vrata) and pledges (pratijñā) must be protected, otherwise scriptural study becomes fruitless as lived conduct contradicts it.