Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 59

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

चतुष्टयमथार्णानां रसस्तदनु च स्थिरा । हृदंबुयुक् क्ष्मया दाहः सचरः स्याज्जवी च हृत् ॥ ५९ ॥

Transliteration

catuṣṭayamathārṇānāṃ rasastadanu ca sthirā | hṛdaṃbuyuk kṣmayā dāhaḥ sacaraḥ syājjavī ca hṛt || 59 ||

Translation

ثم إن مجموعة الأربعة (من الحروف) للأبحر؛ ثم تأتي «را»، وتتلوها «سْثي» و«را». فإذا ضُمَّت إلى «هْرِد» و«أَمْبُو»، ومع إضافة «كْشْما»، نتج «داهَ». ومع «تشارا» تصير «سَتشارا»، ومع «جَفِي» تصير «هْرِت».

Word by Word

• चतुष्टयम्: a set of four; quartet
• चतुष्टयम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अथ: then; now
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तर (then/now)

• अर्णानाम्: of the syllables/letters (arṇa)
• अर्णानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: अर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• रसः: rasa
• रसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्-अनु: after that
• तत्-अनु: Sambandha (सम्बन्ध/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: तत् (सर्वनाम) + अनु (अव्यय)
• Form: अव्यय-प्रयोगः; 'तदनु' = तदनन्तरम् (thereafter)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• स्थिरा: Sthirā (name/term)
• स्थिरा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नामरूपेण/technical term)

• हृद्-अम्बु-युक्: joined with heart and water
• हृद्-अम्बु-युक्: Karta (कर्ता/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हृद् + अम्बु + युज्→युक् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्तः—युज् धातोः क्तिन्/क्विप्-प्राय (युक् = joined); समासः—तत्पुरुष (joined with heart and water)

• क्ष्मया: with earth
• क्ष्मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: क्ष्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• दाहः: dāha
• दाहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सचरः: moving
• सचरः: Karta (कर्ता/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• जवी: Javī
• जवी: Karta (कर्ता/Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: जवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• हृत्: heart
• हृत्: Karta (कर्ता/Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: हृत्/हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (छान्दस/संक्षिप्त रूप)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, Vedanga-style technical recital)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a Vedanga-style, sutra-like mapping of syllables and combinations, emphasizing that mantra-knowledge depends on precise phonetics and structured recitation—an essential foundation for effective dharma and ritual practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by teaching exact sound-forms and combinations, it supports correct mantra pronunciation and transmission—key supports for Vishnu-bhakti practices where devotion is expressed through accurately recited names and mantras.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Shiksha and Vyakarana-type instruction: a technical enumeration of syllables/letters and their combinations, reflecting how sound-units are constructed and applied in mantra and ritual recitation.