Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 20

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

व्योमरयः शिखी गोत्रा तोयं शून्यजवीद्युतिः । भूमी रसो नमो व्याप्तं दाहश्चापि रसांबु च ॥ २० ॥

Transliteration

vyomarayaḥ śikhī gotrā toyaṃ śūnyajavīdyutiḥ | bhūmī raso namo vyāptaṃ dāhaścāpi rasāṃbu ca || 20 ||

Translation

«السماء، الأشعّة، النار، السلالة (غوترَا)، الماء، الخلاء، السرعة، البهاء؛ الأرض، الطعم، تحيةُ السجود “نamo”، السَّريان، الاحتراق، وكذلك العصارةُ والماء»—وهذه أيضًا تُذكر بوصفها تسمياتٍ اصطلاحية في تعداد الفيدا والشاسترا.

Word by Word

• व्योम-रयः: sky-forces; currents of the sky
• व्योम-रयः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक) + रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष: 'व्योम्नः रयः' (sky-currents/forces)

• शिखी: fire; flame; crested one
• शिखी: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिखिन्/शिखी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गोत्रा: lineages; clans
• गोत्रा: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (गोत्राणि → poetic contraction)

• तोयम्: water
• तोयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शून्य-जवि-द्युतिः: the radiance of (swift) emptiness (technical epithet)
• शून्य-जवि-द्युतिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शून्य (प्रातिपदिक) + जवि (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (determinative): 'शून्यस्य जविः/जवः' + 'द्युतिः' (a technical epithet)

• भूमी: earth
• भूमी: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (poetic long ī)

• रसः: essence; taste; sap
• रसः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नमः: salutation; homage
• नमः: सम्बोधन/उद्गार (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्राय (indeclinable usage of neuter noun in exclamation); नमस्कारार्थ (salutatory)

• व्याप्तम्: pervaded; all-pervading
• व्याप्तम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: व्याप् (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• दाहः: burning; heat
• दाहः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/अव्यय-प्रयोग (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-कार

• रस-अम्बु: sap-water; flavored water
• रस-अम्बु: कर्ता/कर्म (context-dependent)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष: 'रसयुक्तम् अम्बु' / 'रसस्य अम्बु'

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

Speaker

Narada (teaching in a Vedanga/technical-listing passage; traditional dialogue frame with Sanatkumara lineage assumed for this section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights how śāstric study preserves precise ‘names’ and ‘technical designations’ for realities like space, fire, water, pervasion, and heat—supporting disciplined understanding (jñāna) that underlies dharma and correct ritual speech.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by refining sacred language and meanings, it supports accurate mantra-recitation and contemplative clarity—both of which stabilize devotion and prevent confusion in worship and scriptural listening.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Nirukta/lexical-meaning and śikṣā-style precision: the verse functions like a glossary list, giving recognized terms used in technical enumeration and interpretation of Vedic language.