Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 72

Yakṣiṇī-Mantra-Sādhana Nirūpaṇa

Lakṣmī-avatāra-vidyāḥ: Bālā, Annapūrṇā, Bagalā

अचर्ययेत्स्वस्वमंत्रैस्तु प्रोच्यंते मनवस्तु ते । प्रणवो मनुचन्द्राढ्यं गगनं हृदयं शिवा ॥ ७२ ॥

acaryayetsvasvamaṃtraistu procyaṃte manavastu te | praṇavo manucandrāḍhyaṃ gaganaṃ hṛdayaṃ śivā || 72 ||

ينبغي أن يُلقَّن المرء على يد المعلّم بمانتراه الخاصّ؛ وهكذا تُعلَن تلك «المانو». البراناڤا (Oṁ) هو المانترا؛ وشيفا المتوَّج بالقمر هو المانو؛ والسماء هي مقعده؛ والقلب هو مقامه—وفيه تُتأمَّل شيفا (Śivā)، القوّة المباركة الميمونة.

आचर्ययेत्should perform/practice
आचर्ययेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; पाठभेदे 'अचर्ययेत्' इति—अर्थः 'आचर्ययेत्/आचरेत्'
स्वown
स्व:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formसमासे पूर्वपदम्; 'own'
स्वrespective
स्व:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formसमासे मध्यपदम्; पुनरुक्ति—'each one’s own'
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental)
स्वस्वमन्त्रैःwith their respective mantras
स्वस्वमन्त्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व + स्व + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—'स्वस्वाः मन्त्राः'
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis/contrast)
प्रोच्यन्तेare stated
प्रोच्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense) 'are said'
मनवःmantras (manus)
मनवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तेthose
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
प्रणवःPraṇava (Oṃ)
प्रणवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रणव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मनुmantra (manu)
मनु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासे पूर्वपदम् (in compound)
चन्द्रmoon
चन्द्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासे मध्यपदम्
आढ्यम्endowed with
आढ्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; 'endowed with'
मनुचन्द्राढ्यम्endowed with the manu and the moon (elements)
मनुचन्द्राढ्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनु + चन्द्र + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; तृतीया-भावार्थक-तत्पुरुषः—'मनुचन्द्रेण आढ्यम्'
गगनम्sky/ether
गगनम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
शिवाŚivā (the goddess)
शिवा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; देवी-नाम

Sanatkumara (teaching Narada in the Vedanga/mantra-vidya section)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

P
Praṇava (Om)
S
Shiva
S
Shivā

FAQs

It frames mantra-practice as guided transmission: the teacher gives the appropriate mantra, and the practitioner contemplates Praṇava and Śiva-symbolism—sky as the subtle expanse and the heart as the inner shrine—so mantra becomes inward realization, not mere recitation.

Bhakti here takes the form of upāsanā: remembering Śiva (the moon-crested Lord) through Praṇava and locating the divine presence in one’s own heart, turning mantra into loving, continuous inner worship.

It highlights mantra-vidhi (procedural mantra knowledge): selecting the proper mantra for the practitioner and using standard contemplative correspondences (adhiṣṭhāna/seat, hṛdaya/inner locus) that are typical of technical ritual-mantra instruction.