Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 96

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

मुखनासादिकर्णेषु गुदेषु श्रीमुखार्णकान् । ततो वाग्देवतां ध्यायेद्वीणापुस्तकधारिणीम् ॥ ९६ ॥

mukhanāsādikarṇeṣu gudeṣu śrīmukhārṇakān | tato vāgdevatāṃ dhyāyedvīṇāpustakadhāriṇīm || 96 ||

في الفم والأنف والأذنين، وكذلك في الدبر، تُوضَع (ذهنيًّا) المقاطع البذرية المباركة التي تبدأ بـ «śrī» (حروف الصيغة المقدسة). ثم ليتأمل المرء إلهة الكلام (Vāgdevatā)، حاملةً للڤينا وكتابٍ.

मुखनासादिकर्णेषुin the mouth, nose, etc., and ears
मुखनासादिकर्णेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमुखनासादिकर्ण (प्रातिपदिक: मुख + नासा + आदि + कर्ण)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; अधिकरणे (in/at)
गुदेषुin the anus (regions)
गुदेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगुद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; अधिकरणे
श्रीमुखार्णकान्the auspicious syllables/letters (mukhārṇakas)
श्रीमुखार्णकान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootश्रीमुखार्णक (प्रातिपदिक: श्री + मुख + अर्णक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; न्यास्य-वस्तु
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रमसूचक-अव्यय (then/thereafter)
वाक्देवताम्the deity of speech
वाक्देवताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवाक्देवता (प्रातिपदिक: वाक् + देवता)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ध्यायेत्should meditate upon
ध्यायेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वीणापुस्तकधारिणीम्bearing a lute and a book
वीणापुस्तकधारिणीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीणापुस्तकधारिणी (प्रातिपदिक: वीणा + पुस्तक + धारिणी)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वाक्देवताम्)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

V
Vagdevata (Sarasvati)

FAQs

It teaches a nyāsa-style inner placement of sacred syllables and then directs the practitioner to contemplate Vāgdevī, indicating that purified speech and mantra-power culminate in devotion to the presiding deity of Vāk.

Bhakti here takes the form of focused dhyāna: after sanctifying the body with mantra-syllables, the devotee lovingly fixes the mind on Sarasvatī as the living source of sacred speech and scripture.

It reflects Śikṣā and mantra-vidhi: the use of varṇas/bīja-syllables (letters) in a ritual visualization (nyāsa) to stabilize pronunciation, memory, and sacred recitation before deity-meditation.