Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 5

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

सार्षापं रोगनाशाय कथितं कर्मकोविदैः । मारणे राजिकोत्थं वा विभीतकसमुद्भवम् ॥ ५ ॥

sārṣāpaṃ roganāśāya kathitaṃ karmakovidaiḥ | māraṇe rājikotthaṃ vā vibhītakasamudbhavam || 5 ||

قد قرّر العارفون بأحكام الطقوس أن التحضير القائم على الخردل يُذكر لإزالة الأمراض؛ أمّا في أعمال الإهلاك (māraṇa) فيقولون: يُستعمل ما كان من الخردل الأسود، أو ما كان مستخرجًا من شجرة البيبهِيتَكا (bibhītaka).

सार्षापम्mustard (oil/seed)
सार्षापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसार्षाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रोगनाशायfor the destruction of disease
रोगनाशाय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरोग-नाश (प्रातिपदिक; रोग + नाश)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose)
कथितम्is said/declared
कथितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’
कर्मकोविदैःby those skilled in rites/actions
कर्मकोविदैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्म-कोविद (प्रातिपदिक; कर्म + कोविद)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-निर्देश), बहुवचन; agent in passive construction
मारणेin the act/rite of killing
मारणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विषय/प्रयोगे ‘in (the rite of) killing’
राजिकोत्थम्arising from mustard (rājikā)
राजिकोत्थम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootराजिका-उत्थ (प्रातिपदिक; राजिका + उत्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied substance like taila)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
विभीतकसमुद्भवम्originating from bibhītaka
विभीतकसमुद्भवम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविभीतक-समुद्भव (प्रातिपदिक; विभीतक + समुद्भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Narada (as part of a technical exposition within the Vedanga/ritual-science section; traditionally framed in dialogue with Sanatkumara)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

It distinguishes dharmic, welfare-oriented applications (removal of disease) from harmful, destructive rites, showing that technical knowledge must be governed by ethical intent.

Indirectly: by implying that power-oriented rites (like māraṇa) are spiritually inferior to sattvic, compassionate aims; Bhakti traditions emphasize non-harm and reliance on divine grace over coercive ritual power.

Applied ritual science (karma-kāṇḍa prayoga): identifying specific substances (sarṣapa, rājikā, bibhītaka) and their intended ritual outcomes—an example of technical procedural knowledge used in rites.