Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 75

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

दशग्रीवशिरः पश्चात्कृतांतकपदं वदेत् । सीतांते श्वसनपदं वाय्वंते सुतमीरयेत् ॥ ७५ ॥

Transliteration

daśagrīvaśiraḥ paścātkṛtāṃtakapadaṃ vadet | sītāṃte śvasanapadaṃ vāyvaṃte sutamīrayet || 75 ||

Translation

بعد التلفّظ بـ «دَشَغْرِيفَ-شِرَهْ»، ينبغي أن يُنطق بعدها بلفظ «كْرِتَانْتَكَ». وعند ختام «سِيتا» يُقال «شْفَسَنَ»؛ وعند ختام «فايُو» يُنطق «سوتا».

Word by Word

• दश-ग्रीव-शिरः: the head of the ten-necked (Rāvaṇa)
• दश-ग्रीव-शिरः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक) + ग्रीव (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (दशग्रीवस्य शिरः)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: काल (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: क्रम/कालबोधक-अव्यय (afterwards)

• कृतान्तक-पदम्: the word/foot ‘kṛtāṃtaka’
• कृतान्तक-पदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कृतान्तक (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृतान्तकस्य पदम्)

• वदेत्: should say/recite
• वदेत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; विध्यर्थः (should say)

• सीता-अन्ते: at the end of (the word) Sītā
• सीता-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: सीता (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; ‘अन्ते’ इति सप्तमी-एकवचन-आधारित अव्ययार्थः (at the end of ‘Sītā’)

• श्वसन-पदम्: the word/foot ‘śvasana’ (breath/wind)
• श्वसन-पदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: श्वसन (प्रातिपदिक; √श्वस् (धातु) + ल्युट्) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (श्वसनस्य पदम्)

• वायु-अन्ते: at the end of (the word) Vāyu
• वायु-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; ‘अन्ते’ इति सप्तमी-एकवचन-आधारित अव्ययार्थः (at the end of ‘Vāyu’)

• सुतम्: the son
• सुतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ईरयेत्: should utter/declare
• ईरयेत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: √ईर्/ईरय् (धातु; causative of √ईर्)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative); विध्यर्थः (should utter/mention)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Daśagrīva (Rāvaṇa)
• Kṛtānta (Yama)
• Sītā
• Vāyu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined, exact recitation—showing that spiritual efficacy in mantra-based practice depends on precise sequence (krama) and correct utterance (śikṣā), not merely intention.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent obedience to sacred instruction: careful pronunciation and placement of mantra-words becomes a form of devoted service (sevā) to the tradition and the deity invoked through mantra.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (phonetics/recitation) and Vyākaraṇa (word-forms and their placement) are highlighted through explicit guidance on which words to utter and where to attach them in the recitation sequence.