Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 7

Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna

Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva

Devanagari script

दध्यन्नपूर्णचषकं दोर्भ्यां संदधतं भजेत् । लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं घृतप्लुतैः ॥ ७ ॥

Transliteration

dadhyannapūrṇacaṣakaṃ dorbhyāṃ saṃdadhataṃ bhajet | lakṣatrayaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ ghṛtaplutaiḥ || 7 ||

Translation

ينبغي أن يُعبَدَ الإلهُ وهو ممسكٌ بكلتا الذراعين إناءً مملوءًا باللبن الرائب والأرز المطبوخ. ثم يُكرِّرُ المانترا ثلاثَ لَكْشات (٣٠٠٬٠٠٠ مرة)، ويُقدِّمُ في الهَوْمَة عُشْرَ ذلك العدد قرابينَ مغموسةً بالسمن المصفّى (غي).

Word by Word

• दधि-अन्न-पूर्ण-चषकम्: a bowl filled with curd-rice
• दधि-अन्न-पूर्ण-चषकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक) + चषक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (दधि-अन्नेन पूर्णः चषकः)

• दोर्भ्याम्: with (both) arms
• दोर्भ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: दोर्/दोर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (दोर्), तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन

• सम्-दधतम्: placing/holding (it) together
• सम्-दधतम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √धा (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद; द्वितीया-एकवचन-रूपेण वर्तमानकाले शतृ/वर्तमानकृदन्त-प्रयोगसदृशं (संदधतं = ‘placing/holding’ इति, कर्मविशेषणवत्)

• भजेत्: one should worship
• भजेत्: Vidhi/Kriya (विधि/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• लक्ष-त्रयम्: three lakhs (300,000)
• लक्ष-त्रयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि लक्षाणि)

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Vidhi/Kriya (विधि/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• तत्-दशांशम्: its tenth part
• तत्-दशांशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दशांश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य दशांशः)

• घृत-प्लुतैः: with ghee-soaked (offerings)
• घृत-प्लुतैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: घृत (प्रातिपदिक) + प्लुत (कृदन्त; √प्लु/√प्लाव् धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुष (घृतेन प्लुतैः = घृतसिक्तैः)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It codifies a complete sādhanā sequence—upacāra (offering), japa (fixed repetition), and homa (confirming oblations)—showing that inner practice is sealed by disciplined ritual action.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent, methodical worship: offering food with care, repeating the mantra with commitment, and concluding with ghee-offerings—devotion embodied through prescribed sacred acts.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual calculation and procedure—especially the rule of performing homa as one-tenth of the japa count (daśāṃśa), a standard prayoga principle used in mantra-sādhanā.