Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 92

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

मानसैरुपचारैश्च संपूज्यार्ध्यं निधापयेत् । एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपत्रगे ॥ ९२ ॥

Transliteration

mānasairupacāraiśca saṃpūjyārdhyaṃ nidhāpayet | ekaviṃśatikoṣṭhāḍhye trikoṇe tāmrapatrage || 92 ||

Translation

وبعد أن تُتمّ العبادة، ومعها القرابين الذهنية، ضع الأَرْغْيَا (ماء التكريم) في رسمٍ مثلث على صفيحةٍ من النحاس، معلَّمةٍ بإحدى وعشرين خانة.

Word by Word

• मानसैः: mental
• मानसैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषणम् (उपचारैः इति)

• उपचारैः: with offerings/services
• उपचारैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: उपचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया (having worshipped)

• अर्घ्यम्: arghya (respectful offering)
• अर्घ्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• निधापयेत्: should place/establish
• निधापयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√धा (धातु) + णिच्
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative) प्रयोगः—‘स्थापयेत्’

• एकविंशतिकोष्ठाढ्ये: in (a figure) having twenty-one compartments
• एकविंशतिकोष्ठाढ्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एक-विंशति-कोष्ठ-आढ्य (प्रातिपदिक; एक + विंशति + कोष्ठ + आढ्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः द्विगु/तत्पुरुष-समुच्चयः (एकविंशतिः कोष्ठाः यस्मिन् सः)

• त्रिकोणे: in a triangle
• त्रिकोणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रि-कोण (प्रातिपदिक; त्रि + कोण)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः द्विगु (त्रयः कोणाः)

• ताम्रपत्रगे: on a copper plate
• ताम्रपत्रगे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ताम्र-पत्र-ग (प्रातिपदिक; ताम्र + पत्र + ग)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः तत्पुरुष (ताम्रपत्रे गः/स्थितः)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that outer ritual must be completed by inner worship (mānasa-upacāra), and that offerings like arghya gain sanctity when placed according to a prescribed sacred diagram (yantra/mandala).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing mental offerings alongside external rites, it highlights bhakti as an inward, attentive honoring of the deity—not merely physical ritual performance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects technical ritual knowledge—mandala/yantra layout and prescribed placement of arghya—aligned with the procedural precision typical of Kalpa-style practice within Vedanga-oriented sections.